NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ
LỜI NÓI ĐẦU
Đầu tư là sử dụng mọi nguồn lực tài chính , nguồn lực vật chất , nguồn
lực lao động và trí tuệ ở hiện tại vào một họat động nào đó nhằm mục tiêu
nào đó để đem lại lợi ích cho người sử dụng nguồn lực như duy trì tiềm lực
hoạt động của các cơ sở đang tồn tại và tạo tiềm lực mới cho nền kinh tế xã
hội , tạo việc làm, lợi nhuận, nguồn thu cho nhà nước
Công việc thực hiện đầu tư là một phần không thể thiếu trong chiến
lược phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, liên quan đến nhiều yếu tố
nguồn lực trong xã hội, trong đó có yếu tố vốn. Vốn là nguồn lực quan trọng
của nền kinh tế, vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các chi phí đã chi ra
để tạo ra năng lực sản xuất. Xét trên góc độ vĩ mô, vốn được chia làm 2 loại :
Vốn đầu tư trong nước và vốn đầu tư nước ngoài . Hai nguồn vốn này có
quan hệ mật thiết với nhau cũng như tác động trực tiếp đến nền kinh tế của
mỗi quốc gia , vùng lãnh thổ Để thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá , hiện
đại hoá , tăng trưởng kinh tế phấn đấu đến năm 2020 về cơ bản nước ta trở
thành một nước công nghiệp thì việc sử dụng vốn đầu tư để đạt được mục
đích này là rất quan trọng
Do vậy, nghiên cứu tác động của hai nguồn vốn này đến sự phát triển kinh
tế xã hội được xem là cấp thiết, nhằm đưa ra những định hướng đúng đắn,
chủ trương hợp lí của Đảng và nhà nước để không ngừng phát triển và đối
phó với những thách thức mới trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay của thế
giới
Chương I : LÍ LUẬN VỀ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀ MỐI
QUAN HỆ GIỮA CÁC NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ
I – Nguồn vốn đầu tư : Khái niệm , bản chất , phân loại.
1. Khái niệm.
- Nguồn vốn đầu tư là nguồn tập trung và phân phối vốn cho đầu tư phát
triển kinh tế đáp ứng nhu cầu chung của nhà nước và xã hội
- Đ c trặưng của vốn:
+ Vốn đại diện cho một lượng giá trị tài sản
+ Vốn phải vận động sinh lời
+ Vốn cần được tích tụ và tập trung đến mức nhất định để phát huy tác
dụng
+ Vốn gắn với chủ sở hữu
+Vốn có giá trị về m t thặời gian
2. Bản chất của nguồn vốn đầu tư
Nguồn hình thành vốn đầu tư là phần tiết kiệm hoặc tích lũy mà nền kinh tế
có thể huy động được để đưa vào quá trình tái sản xuất xã hội.
2.1/Quan điểm kinh tế học cổ điển:
Trong “của cải của các dân tộc”-Adam Smith khẳng định :
“Tiết kiệm là nguyên nhân trực tiếp gia tăng vốn, lao động là tạo ra sản
phẩm để tích lũy cho quá trình tích kiệm. Nhưng dù có t ạo ra bao nhiêu chăng
nữa,nhưng không tiết kiệm thì vốn không bao giờ tăng lên”
2.2/ Quan điểm kinh tế chính trị Mác_lênin:
Trong nền kinh tế 2 khu vực, khu vực I sản xuất tư liệu sản xuất và khu vực
II sản xuất tư liệu tiêu dùng
-Cơ cấu giá trị của 2 khu vựcđều bao gồm c +v +m
(c: phần tiêu hao vật chất, v+m: phần mới tạo ra)
3
2
55 trang |
Chia sẻ: aloso | Lượt xem: 1873 | Lượt tải: 1
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Nguồn vốn đầu tư và mối quan hệ giữa các nguồn vốn đầu tư, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
3
2 Liên doanh 1408 20.67 20.194 33.39 10.952 38.08
3 H p đ ng h p tác KDợ ồ ợ 198 2.91 4.320 7.14 5.967 20.74
4 H p đ ng BOT, BT,ợ ồ
BTO
4 0.06 0.440 0.73 0.071 0.25
5 Công ty c ph nổ ầ 12 0.18 0.275 0.46 0.215 0.75
6 Công ty m - conẹ 1 0.01 0.098 0.16 0.014 0.05
Ngu n: C c Đ u t n c ngoài – B K ho ch và đ u tồ ụ ầ ư ướ ộ ế ạ ầ ư
S dĩ mà doanh nghi p có v n 100% n c ngoài chi m t tr ng cao nhở ệ ố ướ ế ỷ ọ ư
v y là do nhà đ u t đã hi u thêm v chính sách, lu t pháp và phong t c t pậ ầ ư ể ề ậ ụ ậ
quán, cách th c ho t đ ng kinh doanh Vi t Nam, h n n a, th c t kh năngứ ạ ộ ở ệ ơ ữ ự ế ả
c a các bên đ i tác Vi t Nam trong liên doanh th ng y u c v v n l nủ ố ệ ườ ế ả ề ố ẫ
trình đ qu n lý, d n đ n ho t đ ng kinh doanh kém hi u qu . T đó các đ iộ ả ẫ ế ạ ộ ệ ả ừ ố
tác n c ngoài có xu h ng rút d n ra kh i liên doanh, thành l p các doanhướ ướ ầ ỏ ậ
nghi p 100% v n n c ngoài, đ ng lên làm ch toàn b doanh nghi pệ ố ướ ứ ủ ộ ệ mình
b v n đ u t .ỏ ố ầ ư
• C c u theo đ i tác đ u t :ơ ấ ố ầ ư
Nhìn chung, ngày càng có nhi u qu c gia và vùng lãnh th tham gia đ u tề ố ổ ầ ư
t i Vi t Nam. Tính đ n h t năm 2005, có 74 qu c gia và vùng lãnh th có dạ ệ ế ế ố ổ ự
án đ u t vào Vi t Nam. Nhìn chung, trong c giai đo n t 1988 – 2005, cácầ ư ệ ả ạ ừ
n c châu Á v n là nh ng đ i tác đ u t ch y u c a Vi t Nam, t l dòngướ ẫ ữ ố ầ ư ủ ế ủ ệ ỷ ệ
v n t châu Âu v n th p và tăng ch m. Đi u này đ ng nghĩa v i vi c l ngố ừ ẫ ấ ậ ề ồ ớ ệ ượ
v n thu hút t các n c s h u công ngh ngu n còn r t th p.ố ừ ướ ở ữ ệ ồ ấ ấ
B ng 5:ả 10 nhà đ u t hàng đ u Vi t Naầ ư ầ ở ệ m
STT N cướ
S d ánố ự T ng v n đ u tổ ố ầ ư Đ u t th c hi nầ ư ự ệ
Số
l ngượ
T tr ngỷ ọ
(%)
S v nố ố
(t USD)ỷ
Tỷ
tr ngọ
(%)
S v nố ố
(t USD)ỷ
Tỷ
tr ngọ
(%)
29
§Ò ¸n m«n häc
1 Đài Loan 1550 22,75 8,112 13,41 2,972 10,33
2 Singapore 452 6,63 8,076 13,35 3,686 12,81
3 Hàn Qu cố 1263 18,54 7,799 12,90 2,606 9,06
4 Nh t B nậ ả 735 10,79 7,399 12,23 4,824 16,77
5 H ng Kôngồ 375 5,50 5,276 8,73 2,133 7,41
6 British Virgin 275 4,04 3,225 5,33 1,366 4,75
7 Hà Lan 74 1,09 2,365 3,91 2,029 7,06
8 Pháp 178 2,61 2,198 3,63 1,128 3,92
9 Hoa Kỳ 306 4,49 2,111 3,49 0,657 2,29
10 Malaysia 200 2,94 1,648 2,72 0,996 3,46
11 Các n c khácướ 1405 20,62 12,260 20,30 6,366 22,14
T ng c ngổ ộ 6813 100 60,474 100 28,763 100
Ngu n: C c Đ u t n c ngoài – B K ho ch và Đ u tồ ụ ầ ư ướ ộ ế ạ ầ ư
Trong giai đo n 1988 – 1996, FDI vào Vi t Nam ch y u là t các n cạ ệ ủ ế ừ ướ
châu Á. Các n c châu Á chi m t i 71,7% t ng v n FDI đ u t vào Vi tướ ế ớ ổ ố ầ ư ệ
Nam, trong đó các n c ASEAN chi m 24,8% t ng v n FDI đăng ký. Nămướ ế ổ ố
n c châu Á là Đài Loan, Singapore, Nh t B n, Hàn Qu c, H ng Kông chi mướ ậ ả ố ồ ế
h n 65% t ng s v n đăng ký vào Vi t Nam. Châu Âu chi m 20,5% và châuơ ổ ố ố ệ ế
M chi m 7,8% v n FDI đăng ký Vi t Nam giai đo n này (trong đó Mỹ ế ố ở ệ ạ ỹ
chi m t i 3,5% v n FDI vào Vi t Nam)ế ớ ố ệ
Đ n giai đo n 1997 – 1999, do nh h ng c a cu c kh ng ho ng tài chínhế ạ ả ưở ủ ộ ủ ả
– ti n t trong khu v c nên c c u v n FDI theo ch đ u t c a Vi t Namề ệ ự ơ ấ ố ủ ầ ư ủ ệ
cũng có s thay đ i. V n FDI đăng ký c a các n c ASEAN vào Vi t Namự ổ ố ủ ướ ệ
gi m rõ r t, năm 1997 gi m 47,9% so v i năm 1996, năm 1998 gi m 8,9%,ả ệ ả ớ ả
năm 1999 gi m 63% so v i năm tr c. Trong khi đó v n FDI t các n cả ớ ướ ố ừ ướ
châu Âu l i tăng lên. ạ
Giai đo n 2000 – 2006 là giai đo n ph c h i c a ngu n v n FDI vào Vi tạ ạ ụ ồ ủ ồ ố ệ
Nam. Trong giai đo n này, c c u v n FDI đăng ký theo đ i tác cũng có nhi uạ ơ ấ ố ố ề
thay đ i. Năm 2000, v n FDI vào Vi t Nam ch y u là t châu Âu, chi mổ ố ệ ủ ế ừ ế
36,6% t ng v n FDI vào Vi t Nam. V n FDI t các n c ASEAN v n ti pổ ố ệ ố ừ ướ ẫ ế
t c gi m sút, chi m 2,4% t ng v n đăng ký. Tuy nhiên v n t các n c Đôngụ ả ế ổ ố ố ừ ướ
Á vào Vi t Nam l i tăng lên rõ r t, chi m t i 22,4% t ng v n đăng ký. Nămệ ạ ệ ế ớ ổ ố
2001, v n FDI t các n c châu Âu, châu M và Đông á ti p t c tăng m nh,ố ừ ướ ỹ ế ụ ạ
30
§Ò ¸n m«n häc
chi m 44,5%; 4,6% và 28,7% t ng v n đăng ký m i. V n FDI t các n cế ổ ố ớ ố ừ ướ
ASEAN d n h i ph c, chi m t i 13,7% t ng v n đ u t vào Vi t nam. Trongầ ồ ụ ế ớ ổ ố ầ ư ệ
2 năm 2002 – 2003, v n FDI t châu Âu ti p t c gi m xu ng, còn 80 tri uố ừ ế ụ ả ố ệ
USD năm 2002 và 73 tri u USD năm 2003 (so v i m c g n 1.082 tri u nămệ ớ ứ ầ ệ
2001). V n FDI t các n c ASEAN cũng gi m sút, nh ng khu v c Đông Áố ừ ướ ả ư ự
l i tích c c đ u t vào Vi t Nam, tr thành các ch đ u t l n nh t Vi tạ ự ầ ư ệ ở ủ ầ ư ớ ấ ở ệ
Nam, đ c bi t là 4 n c Đài Loan, H ng Kông, Nh t B n, Hàn Qu c. Đ nặ ệ ướ ồ ậ ả ố ế
h t năm 2004, châu Á v n là các ch đ u t l n nh t t i Vi t Nam, chi mế ẫ ủ ầ ư ớ ấ ạ ệ ế
67,8% t ng v n đăng ký, châu Âu chi m 11,2% t ng v n đăng ký và châu Mổ ố ế ổ ố ỹ
chi m 8% t ng v n đăng ký vào Vi t Nam. ế ổ ố ệ
Tính đ n năm 2006, Đài Loan, Singapore, Hàn Qu c, Nh t B n, H ngế ố ậ ả ồ
Kông v n là 5 n c đ ng đ u danh sách v đ u t FDI vào Vi t Nam, chi mẫ ướ ứ ầ ề ầ ư ệ ế
h n 60% t ng v n đ u t vào Vi t Nam, sau đó m i đ n các n c châu Âu,ơ ổ ố ầ ư ệ ớ ế ướ
châu M . Nh v y, t l các d án đ u t n c ngoài có s d ng công nghỹ ư ậ ỷ ệ ự ầ ư ướ ử ụ ệ
cao, công ngh ngu n còn th p. Trong s các đ i tác n c ngoài thì châu Âuệ ồ ấ ố ố ướ
và Hoa Kỳ đ u t ch a l n và ch a t ng x ng v i ti m năng c a h .ầ ư ư ớ ư ươ ứ ớ ề ủ ọ
Năm 2007, Hàn Qu c là nhà đ u t l n nh t v i 84 d án tr giá g n 600ố ầ ư ớ ấ ớ ự ị ầ
tri u USD, ti p theo là n Đ , Singapore, Thái Lan và M .ệ ế Ấ ộ ỹ
Nét m i c a FDI năm 2008 là có nhi u d án l n. Ma-lai-xi-a là đ i tác đ uớ ủ ề ự ớ ố ầ
t nhi u nh t vào Vi t Nam v i d án khu liên h p thép c a T p đoàn Lionư ề ấ ệ ớ ự ợ ủ ậ
t i Ninh Thu n liên doanh v i T p đoàn Công nghi p tàu th y Vi t Namạ ậ ớ ậ ệ ủ ệ
(Vinashin) tr giá g n 9,8 t USD v a đ c kh i công vào gi a tháng 12-2008.ị ầ ỉ ừ ượ ở ữ
Đài Loan và Nh t B n là nh ng đ i tác FDI l n ti p theo c a Vi t Nam v iậ ả ữ ố ớ ế ủ ệ ớ
D án hóa d u 4 t USDự ầ ỉ .
1.2.Đánh giá chung v tình hình thu hút v n đ u t FDIề ố ầ ư
a/Nh÷ng thµnh tùu
§Ó ®¸nh gi¸ nh÷ng thµnh tùu trong viÖc thu hót vèn ®Çu t níc ngoµi,
bªn c¹nh c¸c chØ tiªu quan träng lµ sè vèn ®¨ng ký cña c¸c dù ¸n, cÊp míi
vµ t¨ng vèn, cßn cã c¸c chØ tiªu kh¸c còng kh«ng kÐm phÇn quan träng.
§ã lµ sè vèn thùc hiÖn vµ kÕt qu¶ vÒ c¸c mÆt kh¸c cña nh÷ng dù ¸n ®·
31
§Ò ¸n m«n häc
®i vµo ho¹t ®éng nh: doanh thu, xuÊt khÈu vµ nhËp khÈu, nép ng©n
s¸ch, thu hót lao ®éng... .
Mét lµ: §Çu t níc ngoµi gãp phÇn quan träng bæ sung nguån vèn ®Çu
t ph¸t triÓn, kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu vèn cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam
trong thêi kú ®æi míi..V× vËy FDI trë thµnh mét nguån vèn cÇn thiÕt cho
sù nghiÖp ®æi míi cña níc nhµ.
Nguån vèn FDI chñ yÕu lµ ngo¹i tÖ m¹nh vµ m¸y mãc thiÕt bÞ t¬ng
®èi hiÖn ®¹i nªn ®· ®ãng gãp c¬ së vËt chÊt míi, bæ sung vµ hoµn
thiÖn hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng, t¨ng thªm n¨ng lùc s¶n xuÊt míi cña toµn
bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhÊt lµ khu vùc c«ng nghiÖp.
Hai lµ:Th«ng qua viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ kü thuËt, FDI ®· gãp
phµn lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt, kinh nghiÖm qu¶n
lý ë mét sè ngµnh. ViÖt Nam bíc vµo c«ng cuéc håi phôc vµ ph¸t triÓn
kinh tÕ víi xuÊt ph¸t ®IÓm thÊp vÒ mÆt c«ng nghÖ. Do ®ã chÊt lîng
s¶n phÈm thÊp, khã cã thÓ t¹o ra søc c¹nh tranh trªn thÞ trêng trong vµ
ngoµi níc. MÆt kh¸c, tr×nh ®é c«ng nghÖ thÊp cßn dÉn ®Õn « nhiÔm
m«i trêng. Sau khi thùc hiÖn luËt ®Çu t níc ngoµi, viÖc ®æi míi níc ta ®·
thùc hiÖn víi quy m« vµ tèc ®é cao h¬n nhiÒu so víi tríc ®ã.
Níc ta ®· tiÕp nhËn ®îc mét sè c«ng nghÖ kü thuËt tiªn tiÕn trong
nhiÒu ngµnh kinh tÕ nh: th«ng tin viÔn th«ng, th¨m dß dÇu khÝ, hãa
chÊt, s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, x©y dùng kh¸ch s¹n ®¹t tiªu chuÈn quèc tÕ,
s¶n xuÊt l¾p ghÐp «t«, c«ng nghÖ ®iÖn tö, xe m¸y, .... Th«ng qua
chuyÓn giao c«ng nghÖ FDI ®· gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm,
®a d¹ng mÉu m·, tõ ®ã mµ n©ng cao kim ng¹ch xuÊt khÈu, c¶i thiÖn
m«i trêng lao ®éng, ®ång thêi kÝch thÝch c¸c doanh nghiÖp trong níc vµ
c¶ ë níc ngoµi.
Ba lµ: ®Çu t níc ngoµi ®· gãp phÇn tÝch cùc thóc ®Èy nÒn kinh tÕ
ViÖt Nam ta vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu theo híng tiÕn bé, t¨ng thu ng©n
s¸ch. §Çu t níc ngoµi thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp vµ c¸c ho¹t
®éng dÞch vô trong nÒn kinh tÕ níc ta. Hai khu vùc nµy cã tèc ®é ta
32
§Ò ¸n m«n häc
nhanh h¬n khu vùc n«ng nghiÖp (n¨m 1997, c«ng nghiÖp t¨ng 13,2%,
dÞch vô t¨ng 8,6%, n«ng nghiÖp t¨ng 4,5%) thóc ®Èy qu¸ tr×nh dÞch
chuyÓn c¬ cÊu kinh tÕ theo híng tÝch cùc. Trong c¬ cÊu vïng l·nh thæ,
®Çu t níc ngoµi gãp phÇn h×nh thµnh khu kinh tÕ träng ®iÓm cña 3
miÒn B¾c-Trung-Nam, mçi vïng lµ mét khu vùc kinh tÕ ta nhanh, cã t¸c
dông ®Çu t ®èi víi kinh tÕ ViÖt Nam. H¬n n÷a, FDI ®· gãp phÇn chñ
yÕu ®Çy nhanh qu¸ tr×nh h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ
xuÊt vïng kinh tÕ träng ®iÓm, ngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän cña nÒn
kinh tÕ.
Bèn lµ: Bíc ®Çu t¹o ra c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, gãp
phÇn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò khã kh¨n vÒ viÖc lµm cho ngêi lao ®éng.
Trªn ®©y lµ nh÷ng lîi Ých ban ®Çu mµ chóng ta thu ®îc th«ng qua
viÖc thu hót FDI. Tuy cßn rÊt khiªm tèn nhng nã còng ®· gãp mét phÇn
quan träng vµo sô nghiÖp ®æi míi cña níc ta.
.b. Nh÷ng h¹n chÕ
BÊt kú mét tÊm hu©n tr¬ng nµo còng cã mÆt tr¸i cña nã, FDI cña n-
íc ta còng cã nh÷ng vÊn ®Ò ®¸ng ph¶i suy nghÜ:
Mét lµ: C¬ cÊu ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam cha hîp lý.Đó là vi cệ
các d án đ u t n c ngoài đ u t t p trung đ ng b vào các đ a ph ng cóự ầ ư ướ ầ ư ậ ồ ộ ị ươ
đi u ki n thu n l i v c s h t ng , k thu t.. đi u ki n t nhiên mà cácề ệ ậ ợ ề ơ ở ạ ầ ỹ ậ ề ệ ự
đ a ph ng khá nh ng vùng núi bi n đ o không đ c nhà n c t o đi u ki nị ươ ư ể ả ượ ướ ạ ề ệ
phát tri n đúng m c s vô tình d n đ n kho ng cách, chênh l ch vùng mi nể ứ ẽ ẫ ế ả ệ ề
trong xã h i ngày càng tăng.ộ
Hai lµ: HiÖu qu¶ ®Çu t cha cao vµ kh«ng ®ång ®Òu, mét sè dù ¸n
®· ®i vµo ho¹t ®éng 3-4 n¨m nhng vÉn bÞ thua lç. Nguyªn nh©n thua lç
cã nhiÒu cã yÕu tè ®ang c¶nh b¸o lµ chi phÝ vËt chÊt vµ khÊu hao tµi
s¶n cè ®Þnh qu¸ lín do ®Þnh gi¸ m¸y mãc thiÕt bÞ níc ngoµi ®ù¬c nhËp
vµo ®Ó liªn doanh so víi gi¸ thùc tÕ.
MÆt kh¸c, cã kh«ng Ýt c¸c nhµ ®Çu t ®· lîi dông quan hÖ hîp t¸c
®Çu t vµ s¬ hë trong chÝnh s¸ch vµ kiÓm so¸t ®Ó bu«n lËu, trèn thuÕ
33
§Ò ¸n m«n häc
g©y thiÖt h¹i kh«ng nhá cho nníc t¨ng trëng . Nh vô bu«n lËu 1,2 triÖu
gãi “CarewnA” cña c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n hµng h¶i Lizena nh vô
nhµ m¸y thuèc l¸ Lataba vµ nhµ m¸y thuèc l¸ Kh¸nh Hßa hîp t¸c s¶n xuÊt
Marboro gi¶ ®Ó xuÊt khÈu sang Hµ Lan.
Ba lµ: §Çu t níc ngoµi ®· vµ ®ang t¹o ra sù c¹nh tranh g¨y g¾t víi c¸c
doanh nghiÖp néi ®Þa vÒ lao ®éng, kü thuËt, vÒ thÞ trong níc vµ xuÊt
khÈu.
Bªn c¹nh mÆt tÝch cùc cña c¹nh tranh ®ã, còng xuÊt hiÖn nhiÒu yÕu
tè tiªu cùc ¶nh hëng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng cña c¸c doanh nghiÖp trong
níc. Râ nhÊt lµ s¶n xuÊt bia, bét giÆt, dÖt, da, l¾p r¸p ®iÖn tö, chÕ
biÕn n«ng s¶n. VÝ dô c«ng nghiÖp ®iÖn tö liªn doanh víi níc ngoµi t¨ng
35% lËp tøc khu vùc trong níc gi¶m 5%. T¬ng tù còng vËy víi v¶i t¨ng
37,55% vµ t¨ng 1,3% thùc phÈm, ®å uèng 19,5% vµ 11,5%, bét giÆt
t¨ng 114,6% vµ t¨ng 5,7%.... H¬n thÕ n÷a, c¸c nhµ ®Çu t g©y nhiÒu
thiÖt thßi cho ngêi lao ®éng. Môc ®Ých cña nhµ ®Çu t lµ nh»m thu ®îc
lîi nhuËn cµng cao cµng tèt. V× vËy hä lu«n t×m c¸ch khai th¸c lîi thÕ t-
¬ng ®èi cña níc chñ nhµ. Mét lîi thÕ lín nhÊt cña ViÖt Nam lµ gÝa lao
®éng rÎ. V× vËy nhµ ®Çu t g©y nhiÒu thiÖt thßi cho ngêi lao ®éng. ë
mét sè xÝ nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi c¸c nhµ ®Çu t ®· t¨ng cêng ®é
lao ®éng, c¾t xÐn ®iÒu kiÖn lao ®éng thËm chÝ xóc ph¹m nh©n phÈm
cña ngêi lao ®éng, mua chuéc hoÆc ph¶n øng víi c¸c c¸n bé c«ng ®oµn.
V× vËy ®· cã nhiÒu cuéc tranh chÊp vÒ lao ®éng x¶y ra ë c¸c xÝ
nghiÖp nµy (14 xÝ nghiÖp trong h¬n 700 xÝ nghiÖp ®ang ho¹t ®éng)
Bèn lµ: VÊn ®Ò lín nhÊt mµ FDI g©y ra trong nh÷ng n¨m ®ã n÷a lµ
kh«ng Ýt nh÷ng c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ l¹c hËu ®· bÞ th¶i ®Õn 20%.
Mét cuéc kh¶o s¸t cña nghµnh c«ng nghiÖp nhÑ ë 42 xÝ nghiÖp cã vèn
®Çu t níc ngoµi n¨m 1993 cho biÕt 76% sè m¸y míi nhËp thuéc thÕ hÖ
nh÷ng n¨m 1950- 1960 , 70% sè m¸y nhËp hÕt khÊu hao, 50% lµ ®ß cò
t©n trang l¹i. Riªng viÖc ®Þnh gi¸ cao h¬n gi¸ thùc tÕ tõ 15%- 20% cña
c¸c ngµnh c«ng nghiÖp do níc ngoµi ®a vµo díi h×nh thøc liªn doanh ®·
34
§Ò ¸n m«n häc
g©y thiÖt h¹i cho ta kho¶ng 50 triÖu USD (B¸o nh©n d©n ngµy
6/10/1993). §iÒu tra cña Liªn §oµn lao ®éng ViÖt Nam c«ng bè n¨m
1995 cho biÕt. HÖ thèng CO2 ë liªn doanh bia BGI do ph¸t chÕ t¹o n¨m
1979, ®· l¾p ë Camorun n¨m 1980 (thêi b¸o kinh tÕ sè 73 nn 1996).
ViÖc chuyÓn gia c«ng nghÖ l¹c hËu, thiÕu ®ång bé ®ang b¸o ®éng
nguy c¬ cña c¸c níc ph¸t triÓn vµ ViÖt Nam lµ ®iÒu ®¸ng quan t©m.
§iÒu nµy g©y ra « nhiÔm m«i trêng vµ ¶nh hëng ®Õn søc kháe cña ngêi
lao ®éng vµ nguy c¬ gia t¨ng møc ®é l¹c hËu. Ch¼ng h¹n nh viÖc nhËp
c«ng nghÖ cò cña ngµnh ph©n bãn ®· lµm nång ®é hãa chÊt g©y h¬i,
c¸c lo¹i khÝ ®éc gÊp nhiÒu lÇn cho phÐp,lµm « nhiÔm m«i trêng xung
quanh.
Ngoµi ra nguy c¬ cã thÓ s¶y ra n÷a lµ sù phô thuéc cña c¸c níc nhËn
®Çu t vµo vèn, c«ng nghÖ kü thuËt vµ thÞ trêng cña c¸c nhµ ®Çu t. Sù
ph¸t triÓn kinh tÕ gi¶ t¹o ë níc nhËn ®Çu t. Sù “ch¶y m¸u” tµi nguyªn vµ
chÊt x¸m. Sù can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé, an ninh cña c¸c níc c«ng
nghiÖp ph¸t triÓn th«ng qua c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia.....Nguyªn nh©n
chÝnh cña t×nh h×nh trªn lµ do ViÖt Nam thiÕu th«ng tin vÒ c¸c lo¹i
c«ng nghÖ, tr×nh ®é cßn thÊp, tr×nh ®é qu¶n lý vµ kiÓm so¸t cßn yÕu.
Quan träng hn lµ c¸c chÝnh s¸ch vÒ chuyÓn giao c«ng nghª, b¶o vÖ m«i
trêng, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc....cßn nhiÒu vÊn ®Ò ph¶i hoµn thiÖn.
c. Nh÷ng víng m¾c, trë ng¹i
Trong thêi gian qua, ChÝnh phñ ViÖt Nam thêng xuªn l¾ng nghe
c¸c nhµ ®Çu t vµ ®· ban hµnh nhiÒu biÖn ph¸p c¶i thiÖn m«i trêng ®Çu
t, th¸o g÷ khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp ®Çu t níc ngoµinh söa ®æi
luËt ®Çu t níc ngoµi, miÔn gi¶m thuÕ, tiÒn thuª ®Êt, gi¶m gi¸ phÝ mét
sè mÆt hµng, dÞch vô, ®iÒu chØnh môc tiªu ho¹t ®éng cña nhiÒu dù
¸n, bæ sung c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch vµ b¶o ®¶m ®Çu t, xö lý linh
ho¹t viÖc chuyÓn ®æi h×nh thøc ®Çu t vv....
Tuy nhiªn, cho ®Õn nay vÉn cßn mét sè víng m¾c g©y khã kh¨n cho
viÖc thu hót vèn ®Çu t níc ngoµi.
35
§Ò ¸n m«n häc
* Sù c¹nh tranh gay g¾t trong viÖc thu hót FDI cña c¸c níc cña c¸c khu
vùc
Xu híng gia t¨ng ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi trªn thÕ giíi lµ yªu cÇu
tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh quèc tÕ hãa ®íi sèng kinh tÕ quèc tÕ ®ang diÔn
ra ngµy cµng m¹nh mÏ. Xu híng nµy mang tÝnh l©u dµi, cho dï trong sè
nn cô thÓ lîng vèn FDI cã thÓ gi¶m do ¶nh hëng cña suy tho¸i kinh tÕ,
nhÊt lµ ë c¸c níc ph¸t triÓn. Tuy vËy nhng tæng sè vèn FDI trªn thÕ giíi
lµ rÊt lín, song tû träng ®Çu t vµo c¸c níc ph¸t triÓn trong tæng FDI chØ
chiÕm Ýt vµ cã thÓ gi¶m xuèng trong nh÷ng nn tíi. Do ®ã cuéc c¹nh
thanh thu hót FDI gi÷a c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cßn tiÕp tôc t¨ng. MÆt
kh¸c mét sù kiÖn gÇn ®©y cho thÊy ViÖt Nam sÏ khã kh¨n h¬n trong thu
hót ®Çu t níc ngoµi. §ã lµ níc l¸ng giÒng Trung Quèc gia nhËp tæ chøc
th¬ng m¹i quèc tÕ (WTO).
* C¬ së h¹ tÇng cßn yÕu kÐm
Do xuÊt ph¸t thÊp nªn c¬ së h¹ tÇng cßn kÐm cña ViÖt Nam ®· tån
t¹i qua nhiÒu thÕ kû qua, g©y ra nh÷ng Ên tîng kh«ng mÊy hÊp dÉn
cho c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi. §ßng thêi g©y khã kh¨n cho viÖc triÓn khai
vµ ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n FDI. Sù qu¸ t¶i vµ l¹c hËu cña hÖ thèng giao
th«ng vËn t¶i, th«ng tin liªn l¹c cung cÊp ®iÖn níc lµ nh÷ng næi bËt cña
c¬ së h¹ tÇng ViÖt Nam cô thÓ:
Giao th«ng vËn t¶i: HÖ thèng nµy c¶ vÒ ®êng s¾t, ®êng kh«ng, ®êng
bé ®Òu rÊt l¹c hËu, kh«ng ®ång bé. Trong sè 15 s©n bay cña c¶ níc, cã
hai s©n bay quèc tÕ lµ Néi Bµi - Hµ Néi, T©n S¬n NhÊt - Thµnh phè Hå
ChÝ Minh. S©n bay §µ n½ng tuy ®· ®îc xÕp lµ lo¹i s©n bay quèc tÕ, nh-
ng trong thùc tÕ míi chØ ho¹t ®éng nh s©n bay néi ®Þa. Ngay c¶ hai
s©n bay quèc tÕ nø«c ta còng ®ang ®ßi hâi ph¶i ®îc n©ng cÊp c¶i t¹o,
vµ cã thªm thiÕt bÞ híng bay míi.
M¹ng líi ®êng s¾t cã nhîc ®iÓm lín nhÊt lµ hÖ thèng ®êng s¾t lµ ®-
êng ®¬n tuyÕn, víi ®êng bay khæ hÑp trong khi hÖ thèng tÝn hiÖu th«
s¬. nÒn ®êng s¾t kh«ng ®¶m b¶m chÊt lîng,®êng rayvµ tµ vÑt yÕu
36
§Ò ¸n m«n häc
nhiÒu ®o¹n ®êng kh«ng an toµn... Do vËy so víi yªu cÇu cña nÒn kinh
tÕ th× sù ph¸t triªn cña giao th«ng vËn t¶i cßn chËm ch¹p vµ lµ trë ng¹i
lín ®èi víi kh¶ n¨ng thu hót ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam nhÊt lµ c¸c
vïng s©u vïng,vïng xa.
Cã thÓ nãi ®Çu t cho giao th«ng vËn t¶i cña ViÖt Nam cha chó träng tíi
®Çu t chiÒu s©u, thiªn vÒ mua s¾m thiÕt bÞ míi,coi nhÑ söa ch÷a vµ
®ång b« hãa ph¬ng tiÖn hiÖn cã. Chó träng ph¬ng tiÖn kü thuËt nhng l¹i
xem nhÑ viÖc ®æi míi c«ng nghÖ vµ hoµn thiÖn c¸c c«ng tr×nh vËt
chÊt. HÖ thèng giao th«ng vËn t¶i xÐt vÒ tr×nh ®é kü thuét vµ c«ng
nghÖ cßn l¹c hËu,xÐt vÒ c¬ c¸u mÊt c©n ®èi, xÐt vÒ mÆt ph©n bè l·nh
thæ cha hîp lý.
HÖ th«ng tin liªn l¹c: ViÖt Nam tuy ®· cã nh÷ng tiÕn bé vît bËc trong
nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Nhng nh×n chung vÉn vÉn cha ®Çy ®ñ vÒ sè lîng
vµ chÊt lîng cha thËt tèt ®Ó phôc vô cho c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. §Æc
biÖt hÖn nay chóng t¨ng trëng ®ang sèng trong thêi ®¹i bïng næ nªn mäi
th«ng tin ph¶i ®îc cËp nhËt mét c¸ch chÝnh x¸c, ®Ó c¸c nhµ ®Çu t cã
thÓ xö lý mét c¸ch linh ho¹t c¸c th«ng tin ®ã. Tõ ®ã ®a ra c¸c quyÕt
®Þnh ®óng ®¾n kÞp thêi. H¬n n÷a phÝ trong ngµnh bu chÝnh viÔn
th«ng hiÖn nay ®ang cßn kh¸ cao so víi khu vùc vµ trªn thÕ giíi. §ång
thêi khu vùc FDI hiÖn cßn ph¶i chÞu møc kh¸ cao so víi khu vùc trong n-
íc. §iÒu nµy g©y bÊt b×nh ®èi víi c¸c nhµ ®Çu t vµ lµm cho chi phÝ ho¹t
®éng t¨ng cao, g©y khã kh¨n cho viÖc thùc hiÖn c¸c dù ¸n FDI.
HÖ thèng tho¸t níc vµ hÖ thèng cung cÊp ®iÖn ®· ®îc x©y dùng vµ
chó träng ®Çu t. Song vÉn cha ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ vµ
ho¹t ®éng FDI. HÖ thèng c¸p tho¸t níc ®« thÞ trong nh÷ng thµnh phè lín
®ang bÞ xuèng cÊp ngiªm träng, thËm chÝ nhiÒu khu vùc ®« thÞ cha
cã hÖ thèng tho¸t níc. ë Hµ Néi sè lîng cèng tho¸t níc chØ ®¸p øng ®îc
trªn 40% yªu cÇu. ë thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ ë mét sè thµnh phè kh¸c
ë phÝa Nam, hÖ thèng tho¸t níc cã kh¸ h¬n nhng còng chÞu ¸p lùc lín do
viÖc më réng kh¸ nhanh cña c¸c khu d©n c.
37
§Ò ¸n m«n häc
* M«i trêng hÖ thèng ph¸p luËt cßn nhiÒu bÊt cËp
HÖ thèng ph¸p luËt cña ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn
nªn cßn thiÕu tÝnh ®éng bé, cha ®ñ møc cô thÓ, cha b¶o ®¶m ®îc tÝnh
râ rµng vµ dù ®o¸n ®îc tríc. Sau h¬n 10 n¨m qua kÓ tõ khi ban hµnh luËt
®Çu t níc ngoµi t¹i ViÖt Nam ®· ®îc söa ®æi 3 lÇn. C¸c v¨n b¶n ph¸p lý
liªn quan ®Õn FDI rÊt nhiÒu, nhng viÖc hÖ thèng hãa cßn yÕu, viÖc
tuyªn truyÒn cßn h¹n chÕ, viÖc hiÓu vµ tËn dông cha nhÊt qu¸n, tïy
tiÖn. T¹o nªn t×nh tr¹ng “trªn tho¸ng díi chÆt” Cô thÓ: Mét sè Bé ngµnh
cha ban hµnh kÞp thêi c¸c v¨n b¶n híng dÉn. NghÞ §Þnh 24/2000/N§-CP
ngµy 31/7/2000 cña ChÝnh Phñ quy ®Þnh chi tiÕt luËt ®Çu t ní ngoµi t¹i
ViÖt Nam g©y khã kh¨n cho c¸c ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp vÝ dô
nh v¨n b¶n híng dÉn thuÕ, qu¶n lý tµi chÝnh doanh nghiÖp, chÕ ®é kÕ
to¸n cña Bé Tµi ChÝnh, híng dÉn chuyÓn giao c«ng nghÖ....
MÆt kh¸c thñ tôc hµnh chÝnh cßn rêm rµ, tÖ qua liªu, thiÕu tr¸ch
nhiÖm cña mét sè c¸n bé c«ng chøc g©y ¸ch t¾c triÓn khai dù ¸n vµ s¶n
xuÊt kinh doanh. T×nh tr¹ng “nhiÒu cöa nhiÒu khãa” vÉn ®ang tån t¹i.
Cßn n÷a c¸c v¨n b¶n quy ®Þnh vÒ së h÷u trÝ tuÖ cha râ rµng vµ
thùc hiÖn mÊt thêi gian. C¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi mong muèn ChÝnh
Phñ x©y dùng c¸c thÓ chÕ ®Ó ng¨n chÆn cä hiÖu lùc t×nh tr¹ng c¹n
tranh kh«ng lµnh m¹nh, ®Æc biÖt lµ n¹n hµng gi¶, hµng nh¸i ®ang phæ
biÕn hiÖn nay.
Víi nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc cña khu vùc vèn FDI t¹i ViÖt Nam trong
nh÷ng n¨m qua. Mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh FDI lµ mét tÊt yÕu kinh tÕ
trong ®iÒu kiÖn quèc tÕ hãa s¶n xuÊt vµ lu th«ng, mét yÕu tè cÇn thiÕt
cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia vµ ®îc coi lµ mét nguån
lùc quèc tÕ cÇn khai th¸c ®Ó tõng bíc hßa nhËp vµo céng ®ång quèc
tÕ, gãp phÇn gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò c«ng nghÖ vµ vèn mét c¸ch tiÕp
cËn th«ng minh ®Ó bíc nhanh trªn con ®êng c«ng nghiÖp hãa hiÖn ®¹i
hãa ®Êt níc. Tuy nhiªn còng cÇn ph¶i nh×n nhËn tõ mÆt tr¸i cña vÊn
®Ò FDI ®Ó t×m ra ®èi s¸ch h¹n chÕ vµ ®Èy lïi tiªu cùc, ph¸t huy mÆt
38
§Ò ¸n m«n häc
tÝch cùc trong thu hót ®Çu t níc ngoµi vµ lµm lµnh m¹nh h¬n n÷a quan
hÖ hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ ViÖt Nam
2. ODA
2.1 Tình hình thu hút và s d ng ODAử ụ
Trªn thÕ giíi hiÖn nay cã 4 nguån cung cÊp ODA chñ yÕu lµ: C¸c níc
thµnh viªn cña DAC; Liªn X« cò vµ c¸c níc §«ng ¢u; Mét sè níc arËp vµ
mét sè níc ®ang ph¸t triÓn. Trong c¸c nguån nµy ODA tõ c¸c níc thµnh
viªn DAC lµ lín nhÊt. Bªn c¹nh ODA tõ c¸c quèc gia th× ODA tõ c¸c tæ
chøc viÖn trî ®a ph¬ng còng chiÕm mét khèi lîng lín trong ®ã bao gåm:
C¸c tæ chøc thuéc hÖ thèng Liªn hîp quèc, Liªn minh ch©u ©u(EU), c¸c
tæ chøc phi chÝnh phñ(NGO), c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ( WB, ADB,
IMF)…
§èi víi ViÖt Nam tríc n¨m 1993 nguån viÖn trî chñ yÕu tõ Liªn X« vµ
c¸c níc §«ng ¢u nhng kÓ tõ khi nèi l¹i quan hÖ víi céng ®ång c¸c nhµ tµi
trî quèc tÕ n¨m 1993 th× cho ®Õn nay nhi u t ch c đã n i l i vi n trề ổ ứ ố ạ ệ ợ
ODA cho Vi t Nam.Nh ng n l c t c phía chính ph Vi t nam và t ch cệ ữ ỗ ự ừ ả ủ ệ ổ ứ
qu c t đã đ t đ c nh ng k t qu quan tr ng. Đ n nay , Vi t nam đã thi tố ế ạ ượ ữ ế ả ọ ế ệ ế
l p quan h v i h n 50 nhà tài tr đ n ph ng và đa ph ng cũng kho ngậ ệ ớ ơ ợ ơ ươ ươ ả
600 t ch c phu chính ph và g n 1600 ch ng trình d án.ổ ứ ủ ầ ươ ự
Sau ®©y lµ c¸c lÜnh vùc u tiªn chñ yÕu cña mét sè nhµ tµi trî lín dµnh
cho ViÖt Nam:
39
§Ò ¸n m«n häc
Nhµ tµi trî ¦u tiªn toµn cÇu ¦u tiªn ë ViÖt Nam
NhËt
CHLB §øc
Mü
Ph¸p
Cana®a
Anh
WB
IMF
H¹ tÇng kinh tÕ & dÞch vô
Ph¸t triÓn kinh tÕ; c¶i thiÖn
®iÒu kiÖn sèng
T¨ng trëng kinh tÕ; æn
®Þnh d©n sè vµ søc khoÎ
Ph¸t triÓn ®« thÞ; GTVT;
gi¸o dôc; khai th¸c má
C¬ së h¹ tÇng; ph¸t triÓn
khu vùc t nh©n; MT
NhiÒu lÜnh vùc
Thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ
& t¨ng phóc lîi.
C©n b»ng vÒ mËu dÞch
quèc tÕ; æn ®Þnh tû gi¸ hèi
®o¸i.
H¹ tÇng kinh tÕ & dÞch vô
Hç trî c¶i c¸ch kinh tÕ; ph¸t
triÓn hÖ thèng GT
Cøu trî n¹n nh©n chiÕn tranh
& trÎ em må c«i
Ph¸t triÓn nh©n lùc; GTVT;
th«ng tin liªn l¹c
Hç trî kinh tÕ & TC; hç trî
thiÕt chÕ & qu¶n lý
Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo; GTVT
Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo; GTVT.
Hç trî c¸n c©n thanh to¸n&
®iÒu chØnh c¬ cÊu.
Và hi n nay, ngân hàng th gi i WB là c quan vi n tr đa ph ng l nệ ế ớ ơ ệ ợ ươ ớ
nh t , Nh t B n là qu c gia vi n tr song ph ng l n nh t cho Vi t nam.ấ ậ ả ố ệ ợ ươ ớ ấ ệ
Còn xét v vi n tr không hoàn l i thì Pháp là th nh t, ti p sau đó là Đanề ệ ợ ạ ứ ấ ế
M ch.ạ
Tình hình cam k t và th c hi n ODA t i Vi t nam t năm 2000 đ n 2009ế ự ệ ạ ệ ừ ế
đ c cho b ng sau :ượ ở ả
40
§Ò ¸n m«n häc
N¨m 2000 2001
200
2
2003 2004
200
5
2006
200
7
200
8
2009
Vèn
cam kÕt
2,40 2,40 2,50 2.83 3,44 3,44 3,75 4,50 5,43 8,1
Ký K tế 1,77 1,77 2,42 1,81 1,76 2,57 2,52 2,82 3,80 7,0
Gi iả
ngân
1,5 1,53 1,42 1,65 1,85 1,82 2,2 1,85 2,18
% KÝ
K TẾ
73,7
5
73,7
5
96,8 63,9 51,1 74,7 67,2 62,6 69,9 86,4
% Gi iả
ngân
84,7 86,4 58,7 91,1 105,
5
70,8 87,3 63,8 57,3
Qua b ng s li u trên ta th y t ng l ng v n ODA cam k t trong 17 nămả ố ệ ấ ổ ượ ố ế
qua đ t kho ng 57,5 t USD, đ c bi t trong năm 2010 là 8,1 t USD, m cạ ả ỷ ặ ệ ỷ ứ
cam k t cao nh t t tr c đ n nay. Nh v y t c đ tăng tr ng và thu hútế ấ ừ ướ ế ư ậ ố ộ ưở
v n đ u t ODA c a n c ta tăng khá nhanh và n đ nh trong su t giai đo nố ầ ư ủ ướ ổ ị ố ạ
t 1993-2009 ừ
v i m c tăng tr ng bình quân 10% /năm. T l v n cam k t/ v n kí k tớ ứ ưở ỷ ệ ố ế ố ế
cũng m c cao, trung bình c giai đo n t 1993-2009 đ t kho ng 86%. Đi uở ứ ả ạ ừ ạ ả ề
đó th hi n s ng h chính tr và lòng tin c a nhà tài tr đ i v i công cu cể ệ ự ủ ộ ị ủ ợ ố ớ ộ
đ i m i c a Vi t nam. M t khác nó th hi n nhu c u v v n cho đ u t cácổ ớ ủ ệ ặ ể ệ ầ ề ố ầ ư
công trình c s h t ng kĩ thu t, xóa đói gi m nghèo c a n c ta là r t l n.ơ ở ạ ầ ậ ả ủ ướ ấ ớ
Tuy nhiên kh năng huy đ ng ngu n vi n tr ODA c a n c ta đ t m c kháả ộ ồ ệ ợ ủ ướ ạ ứ
nh ng tình hình gi i ngân l i là v n đ đáng đ quan tâm. Qua b ng s li u ư ả ạ ấ ề ể ả ố ệ ở
trên ta th y t l gi i ngân còn m c th p. Trung bình giai đo n 1993-2009ấ ỉ ệ ả ở ứ ấ ạ
đ t kho ng 69%, nhi u năm t l gi i ngân ch đ t trên 50%. Chính s sạ ả ề ỉ ệ ả ỉ ạ ự ử
d ng không hi u qu gây ra th t thoát , lãng phí, t o ra gánh n ng n khôngụ ệ ả ấ ạ ặ ợ
c n thi t cho th h sau và gây nh h ng x u cho vi c thu hút các ngu nầ ế ế ệ ả ưở ấ ệ ồ
đ u t khácầ ư
41
§Ò ¸n m«n häc
V c c u v n vi n tr ODA theo ngành thì t i Vi t Nam các ngành thu cề ơ ấ ố ệ ợ ạ ệ ộ
h t ng giao thông, đô th n c s ch và môi tr ng ; lĩnh v c xóa đói gi mạ ầ ị ướ ạ ườ ự ả
nghèo , phát tri n con ng i ( y t / giáo d c ) nông nghi p th y s n là nh ngể ườ ế ụ ệ ủ ả ữ
ngành thu hút đ c ODA nhi u nh t. Vì vây, v n ODA trong th i gian qua đãượ ề ấ ố ờ
có nh ng đóng góp quan tr ng trong vi c xóa đói gi m nghèo và hi n đ i hóaữ ọ ệ ả ệ ạ
nông nghi p , nông thôn t i Vi t nam. Bên c nh nó, có m t v n đ b t c p,ệ ạ ệ ạ ộ ấ ề ấ ậ
đó là c c u vi n tr ODA theo lãnh th v i t ng vùng mi n phân b khôngơ ấ ệ ợ ổ ớ ừ ề ổ
đ ng đ u. Trong khi các vùng Tây Nguyên , trung du mi n núi phía B c , B cồ ề ề ắ ắ
Trung B hay duyên h i mi n Trung là nh ng vùng r t c n nh ng ngu n vi nộ ả ề ữ ấ ầ ữ ồ ệ
tr t phía ODA thì l i r t th p.ợ ừ ạ ấ ấ
2.2 Nh ng thành t u, h n ch , nguyên nhân.ữ ự ạ ế
a/ Thành t uự
- M c tiêu n n c ngoài trong đó có n ODA đã đ c Chính Ph xác đ nhụ ợ ướ ợ ượ ủ ị
m t cách rõ ràng. Qua đó , đã xác đ nh rõ k ho ch , m c tiêu v thu hútộ ị ế ạ ụ ề
ngu n vi n tr ODA, đáp ng đ c các yêu c u v v n v i chi phí phí th pồ ệ ợ ứ ượ ầ ề ố ớ ấ
nh t cho đ u t phát tri n c c u l i n n kinh t theo đ nh h ng, chi nấ ầ ư ể ơ ấ ạ ề ế ị ướ ế
l c phát tri n kinh t xã h i.ượ ể ế ộ
- Nh có ngu n v n ODA đ c huy đ ng mà nhà n c ta có m t ngu n tàiờ ồ ố ượ ộ ướ ộ ồ
chính quan tr ng b sung cho ngân sách nhà n c, đ m b o cho m c tiêu phátọ ổ ướ ả ả ụ
tri n, đ u t c s h t ng, gi i quy t đ c các v n đ v an ninh xã h i ,ể ầ ư ơ ở ạ ầ ả ế ượ ấ ề ề ộ
đ c bi t m c tiêu xóa đói gi m nghèo, đ i s ng nhân dân đ c nâng cao, sặ ệ ụ ả ờ ố ượ ố
h nghèo ngày càng gi m theo t ng năm, t ng đ a ph ng, vùng mi n.. cácộ ả ừ ừ ị ươ ề
d án đi n l i hóa, n c s ch , y t giáo d c,.. đ m b o cu c s ng c aự ệ ướ ướ ạ ế ụ ả ả ộ ố ủ
nhân dân,
- Nh vi c huy đ ng ngu n v n ODA t t, là đ ng l c thúc đ y các ngu nờ ệ ộ ồ ố ố ộ ự ẩ ồ
v n đ u t n c ngoài khác. Đ c bi t là FDI.ố ầ ư ướ ặ ệ
Bên c nh nh ng thành t u b c đ u đ t đ c. Nh ng năm qua công tácạ ữ ự ướ ầ ạ ượ ữ
qu n lý và s d ng ngu n vi n tr ODA còn có nhi u b t c p.C th :ả ử ụ ồ ệ ợ ề ấ ậ ụ ể
b/ H n chạ ế
42
§Ò ¸n m«n häc
- Tình hình th c hi n các d án còn b ch m nhi u khâu : ch m th t c ,ự ệ ự ị ậ ở ề ậ ủ ụ
ch m tri n khai, ch m gi i ngân, t l gi i ngân th p. Do v y th i gian th cậ ể ậ ả ỷ ệ ả ấ ậ ờ ự
hi n d án kéo dài làm phát sinh các khó khăn. Đ c bi t là v n đ u t th c tệ ự ặ ệ ố ầ ư ự ế
th ng tăng h n so v i v n d ki n và cam k t kéo theo làm gi m tính hi uườ ơ ớ ố ự ế ế ả ệ
qu c a d án khi đi vào v n hành khai thác.ả ủ ự ậ
- Công tác theo dõi, đánh giá tình hình đ u t vi n tr ODA còn nhi u h nầ ư ệ ợ ề ạ
ch . S ch ng chéo trong th t c chu n b và tri n khai đ u t . Theo B Tàiế ự ồ ủ ụ ẩ ị ể ầ ư ộ
Chính ch có 4% l ng v n ODA là áp d ng các quy đ nh v Đ u th u và hỉ ượ ố ụ ị ề ấ ầ ệ
th ng qu n lý công c a Vi t nam, còn l i là theo cách th c c a nhà tài tr .ố ả ủ ệ ạ ứ ủ ợ
D n đ n nhi u lúc th t c ch ng chéo, gây th i gian th c hi n d án b kéoẫ ế ề ủ ụ ồ ờ ự ệ ự ị
dài tăng kh năng r i ro, d n y sinh các ho t đ ng phi pháp.ả ủ ễ ả ạ ộ
- V n đ th t thoát , lãng phí cũng là đi u đ c bi t quan tâm trong vi c sấ ề ấ ề ặ ệ ệ ử
d ng ngu n v n ODA t i Vi t nam m t s tr ng h p nh v PMU18 hayụ ồ ố ạ ệ ộ ố ườ ợ ư ụ
m i đây là d án Đ i l Đông tây... là bài h c x ng mu i trong công tácớ ự ạ ộ ọ ươ ố
qu n lý v n đ u t ODA nói riêng và ngu n v n đ u t nói chung t i Vi tả ố ầ ư ồ ố ầ ư ạ ệ
nam.
Có nhi u nguyên nhân d n đ n nh ng h n ch nêu trên. Có th ch ra m tề ẫ ế ữ ạ ế ể ỉ ộ
s nguyên nhân sau: ố
c/ Nguyên nhân
- M t s lãnh đ o c a chính ph , chính quy n đ a ph ng và ch đ u t cóộ ố ạ ủ ủ ề ị ươ ủ ầ ư
quan đi m và nhìn nh n ch a đúng đ n v ngu n v n ODA.Đúng là ngu nể ậ ư ắ ề ồ ố ồ
v n ODA có m t ph n vi n tr không hoàn l i, song ph n này ch chi mố ộ ầ ệ ợ ạ ầ ỉ ế
kho ng 20-30% ph n v n vay.Do th i h n vay dài,lãi su t th p , áp l c trả ầ ố ờ ạ ấ ấ ự ả
n ch sau th i gian dài nên d t o s ch quan trong quy t đ nh, l a ch nợ ỉ ờ ễ ạ ự ủ ế ị ự ọ
ngu n tài tr ODA.ồ ợ
- Ch a có chi n l c s d ng và v n đ ng ngu n v n ODA m t cách rõư ế ượ ử ụ ậ ộ ồ ố ộ
ràng và phù h p v i chi n l c phát tri n kinh t xã h i c a đ t n c.ợ ớ ế ượ ể ế ộ ủ ấ ướ
- Khuôn kh th ch pháp lí ch a hoàn thi n và đ ng b . Nhìn chung Chínhổ ể ế ư ệ ồ ộ
ph ch a xây d ng đ c c ch th ng nh t gi a n trong n c và n n củ ư ự ượ ơ ế ố ấ ữ ợ ướ ợ ướ
43
§Ò ¸n m«n häc
ngoài c a m t qu c gia.Các quy đ nh pháp lý qu n lý còn nói chung,ch a điủ ộ ố ị ả ư
vào c th .ụ ể
- C ch v n đ ng và s d ng ngu n v n ODA còn ph c t p liên quan đ nơ ế ậ ộ ử ụ ồ ố ứ ạ ế
nhi u c p , b ngành đ a ph ng. H n n a, đi u này còn ph thu c vào cáchề ấ ộ ị ươ ơ ữ ề ụ ộ
th c c a t ng nhà tài tr .Nên m i khi m t d án đ u t ODA không thànhứ ủ ừ ợ ỗ ộ ự ầ ư
công khó có th tìm ra nguyên nhân nhanh chóng đ tháo g k p th i.ể ể ỡ ị ờ
- Đ i ngũ qu n lỳ, giám sát năng l c còn h n ch ch a đáp ng đ c nhuộ ả ự ạ ế ư ứ ượ
c u.ầ
- V n đ quan tr ng cu i cùng là v n đ b t c p trong phân c p qu n lýấ ề ọ ố ầ ề ấ ậ ấ ả
gi a trung ng và đ a ph ng.Ngu n v n ODA c a chính ph n c ngoàiữ ươ ị ươ ồ ố ủ ủ ướ
và các t ch c qu c t dành cho Vi t nam đ u qua Chính Ph nên chính phổ ứ ố ế ệ ề ủ ủ
ph i th ng nh t qu n lý.Song Vi t nam l i có s phân c p qu n lý cho đ aả ố ấ ả ở ệ ạ ự ấ ả ị
ph ng.Song hi n nay , chúng ta l i ch a có c ch phân c p rõ ràng d nươ ệ ạ ư ơ ế ấ ẫ
đ n s ch m tr đùn đ y l n nhau gi a các c p.ế ự ậ ễ ẩ ẫ ữ ấ
III/ Th c tr ng huy đ ng gi a các ngu n v n t i Vi t Namự ạ ộ ữ ồ ố ạ ệ
Sau năm 1986, Vi t Nam b c vào th i kì m c a, cho phép thành lâpệ ướ ờ ở ử
DNTN, DN có v n đ u t n c ngoài t i Vi t Nam. Năm 1994-1995, là giaiố ầ ư ướ ạ ệ
đo n v n FDI nhi u nh t vào Vi t Nam chi m đ n 14% GDP, đ n nay l ngạ ố ề ấ ệ ế ế ế ượ
v n FDI và ODA thì không ng ng tăng lên, v n FDI đăng kí năm 2009 là 21.48ố ừ ố
t USD, v n th c hi n đ t 10t USD. Đóng góp cho NSNN năm 1995 là 128ỉ ố ự ệ ạ ỉ
tri u USD.ệ Trong 5 năm 2001- 2005 khu v c đ u t n c ngoài ự ầ ư ướ đóng góp
kho ng 15,5% GDP, kho ng 3,67 t đô-la M ,năm 2006 là 1.4t USD, tăngả ả ỷ ỹ ỉ
36.5% so v i năm 2005, t o ra h n 11v n vi c làm cho lao đ ng trong n cớ ạ ơ ạ ệ ộ ướ
góp ph n vào ngu n thu t thu cho NSNN. ầ ồ ừ ế
Bên c nh là ngu n thu l n c a NS, đ u t n c ngoài khi vào Vi t Nam đãạ ồ ớ ủ ầ ư ướ ệ
t o cho n n kinh t nhi u KH-CN hi n đ i làm ti n đ cho m t s lĩnh v cạ ề ế ề ệ ạ ề ề ộ ố ự
kinh t mũi nh n trong c n c nh d u khí, láp ráp ôtô, xe máy, ch t o linhế ọ ả ướ ư ầ ế ạ
ki n đi n t , s n xu t đ đi n t gia d ng không ch đáp ng nhu c u trongệ ệ ử ả ấ ồ ệ ử ụ ỉ ứ ầ
n c mà còn có th xu t kh u ra các th tr ng khó tính trên th gi i. V i tướ ể ấ ẩ ị ườ ế ớ ớ ỉ
tr ng c a v n n c ngoài luôn trên 30% giá tr s n l ng c n c đã gópọ ủ ố ướ ị ả ượ ả ướ
44
§Ò ¸n m«n häc
ph n làm chuy n d ch c c u kinh t nâng cao gi tr s n xu t trong n c lênầ ể ị ơ ấ ế ả ị ả ấ ướ
15%-17%. T o s c ép c nh tranh lên DN trong n c bu c h ph i đ i m iạ ứ ạ ướ ộ ọ ả ổ ớ
dây chuy n s n xu t, nâng cao ch t l ng s n ph m nh m chi m th ph n.ề ả ấ ấ ượ ả ẩ ằ ế ị ầ
Ng c l i đ u t trong n c vào c s h t ng, gi m chi phí trung gianượ ạ ẩ ư ướ ơ ở ạ ầ ả
s n xu t, t o môi tr ng đ u t thu n l i đ nhà đ u t n c ngoài vào ho tả ấ ạ ườ ầ ư ậ ợ ể ầ ư ướ ạ
đ ng t i Vi t Nam, đ nh h ng cho nhà đ u t n c ngoài h at đ ng vàoộ ạ ệ ị ướ ầ ư ướ ọ ộ
nh ng ngành c n thi t. Năm 2009, v n FDI đ ng kí là 21.48 t , trong đó d chữ ầ ế ố ả ỉ ị
v ăn u ng thu hút nhi u nh t v i 8.8t v n c p m i và tăng thêm, đ ng thú 2ụ ố ề ấ ớ ỉ ố ấ ớ ứ
là b t đ ng s n v i 7.6 t , th 3 là công nghi p ch và ch t o v i 2.97t v nấ ộ ả ớ ỉ ứ ệ ế ế ạ ớ ỉ ố
đang kí và tăng thêm.
Tuy v n đ u t tăng qua các năm, song l ng đ u t l i có xu h ngố ầ ư ượ ầ ư ạ ướ
gi m, nh t là khi ta tr thành n c có thu nh p trung bình, không chi FDI màả ấ ở ướ ậ
còn là ODA, đi n hình là đ n năm 2016,chính ph Anh s c t toàn b vi nể ế ủ ẽ ắ ộ ệ
tr cho Vi t Nam, n u ta không có bi n pháp nh m tăng thu hút v n n cợ ệ ế ệ ằ ố ướ
ngoài thì trong vài năm t i nhu c u đ u t trong n c s gi m m nh nhớ ầ ầ ư ướ ẽ ả ạ ả
h ng không t t th m chí là gây khó khăn trong quá trình CNH_HĐH hi nưở ố ậ ệ
nay. Đi u đó đòi h i nhà n c c n ph i có nh ng bi n pháp chính sách phùề ỏ ướ ầ ả ữ ệ
h p nh m nâng cao hi u qu huy đ ng và s d ng v n trong n c, tích c cợ ằ ệ ả ộ ử ụ ố ướ ự
thu hút v n n c ngoài. ố ướ
45
§Ò ¸n m«n häc
Ch ng IIIươ
Nh ng gi i pháp nh m thu hút và s d ng hi u quữ ả ằ ử ụ ệ ả
Ngu n v n đ u t Vi t namồ ố ầ ư ở ệ
I/ Nguyên nhân làm gi m hi u qu huy đ ng và s d ng v n t i vi t namả ệ ả ộ ử ụ ố ạ ệ
1. t m vĩ môở ầ
-môi tr ng pháp lu t t i vi t nam:ườ ậ ạ ệ
+ h th ng pháp lu t c a vi t nam còn nhi u b t c p, thi u, y u, kém,ệ ố ậ ủ ệ ề ấ ậ ế ế
ch ng chéo, thi u tính đ ng b , ch a đ m nh đ răn đe, c nh cáo.ch aồ ế ồ ộ ư ủ ạ ể ả ư
thi t th c đ gi i quy t các mâu thu n trong ho t đ ng đ u tế ự ể ả ế ẫ ạ ộ ầ ư
+ Các chính sách, th t c hành chính còn r m rà, “hành là chính”ủ ụ ườ , ch aư
đ c s a đ i phù h p v i th c t tình hình m iượ ử ổ ợ ớ ự ế ớ
-công tác quy ho ch đ u tạ ầ ư ch a đ c chú tr ng và còn b t h p lý. Quáư ượ ọ ấ ợ
trình xây d ng k ho ch phát tri n ngành vùng còn ch a căn c vào th c tự ế ạ ể ư ứ ự ế
cung c u th tr ng, đi u này d n đ n ho t đ ng đ u t ch ng chéo, th tầ ị ườ ề ẫ ế ạ ộ ầ ư ồ ấ
thoát nhi u, hi u qu đ u t gi m.ề ệ ả ầ ư ả
-C s h t ng,v t ch t cũ, ơ ở ạ ầ ậ ấ y u kémế thi u s đ u t cho các trang thi t bế ự ầ ư ế ị
hi n đ i.ệ ạ
- Đ i ngũ qu n lýộ ả , giám sát còn thi u l c l ng, chuyên môn, năng l cế ự ượ ự
h n chạ ế
- Th tr ng kinh t ị ườ ế th gi i nói chung và Vi t nam nói riêng luôn ch aế ớ ệ ứ
đ ng nhi u r i roự ề ủ
+ L m phát tăng cao, xu t hi n nh ng đ t l m pháp lên đ n hai con sạ ấ ệ ữ ợ ạ ế ố
+ Lãi su t và t giá luôn m c caoấ ỉ ở ứ
+ Hiên t ng đ u c nh m đ y giá c a m t s m t hàng lên cao gây bi nượ ầ ơ ằ ẩ ủ ộ ố ặ ế
đ ng x u đ n n n kinh tộ ầ ế ề ế
46
§Ò ¸n m«n häc
2. Ở t m vi môầ
a) V i doanh nghi p Nhà n cớ ệ ướ
- tình hình tài chính thi u minh b ch,thi u lành m nh: do năng l c c a cácế ạ ế ạ ự ủ
công ty có h n song các kho n n ph i tr và kho n thu khác quá l n, n x uạ ả ợ ả ả ả ớ ợ ấ
d n m t tăng khi n các doanh nghi p g p nhi u khó khăn và t p trung nhi uầ ộ ế ệ ặ ề ậ ề
vào tr n d n đ n kh năng ti p c n các ngu n v n, kh năng m r ng đ uả ợ ẫ ế ả ế ậ ồ ố ả ở ộ ầ
t , đ i m i công ngh ít, hi u qu v n đ u t không cao.ư ổ ớ ệ ệ ả ố ầ ư
- Quy mô v n nh , dài tr i: hi n nay ồ ỏ ả ệ
- Trình đ lao đ ng, ý th c t ch c c a lao đ ng còn kém, ch a đ t đ n độ ộ ứ ổ ứ ủ ộ ư ạ ế ộ
chuyên nghi pệ
- Trình đ qu n lí c a đ i ngũ cán b và trình đ tay ngh c a CBCNVộ ả ủ ộ ộ ộ ề ủ
trong doanh nghi p nhà n c còn y u kém: Trình đ c a m t b ph n khôngệ ướ ế ộ ủ ộ ộ ậ
ít cán b đi u hành qu n lý doanh nghi p ch a đáp ng đ c yêu c u c a cộ ề ả ệ ư ứ ượ ầ ủ ơ
ch th tr ng, gây suy gi m, th t thoát trong s d ng v n đ u t .ế ị ườ ả ấ ử ụ ố ầ ư
- Công tác qui h ach và l p d án đ u t trong các doanh nghi p nhà n cọ ậ ự ầ ư ệ ướ
thi u chuyên nghi p, ch a có nghiên c u m t cách chuyên sâu d n đ n đ uế ệ ư ứ ộ ẫ ế ầ
t kém hi u qu ư ệ ả
b) V i doanh nghi p FDIớ ệ
- Nhi u doanh nghi p đ u t FDI vào Vi t nam không đ năng l c, l iề ệ ầ ư ệ ủ ự ợ
d ng hành lang pháp lý thông thoáng c a Vi t nam, t o nên các bong bóng dụ ủ ệ ạ ự
án trên b n đ d án đ u t FDI t i Vi t nam, gây th t thoát, lãng phí và khóả ồ ự ầ ư ạ ệ ấ
khăn trong khâu qu n lý giám sát.ả
- Hi n t ng chuy n giá gi a các doanh nghi p FDI.ệ ượ ể ữ ệ
- Nhi u doanh nghi p FDI không quan tâm đúng m c đ n đ u t đào t oề ệ ứ ế ầ ư ạ
lao đ ng, thay đ i dây chuy n công ngh d n đ n làm ăn thua l , kém hi uộ ổ ề ệ ẫ ế ỗ ệ
qu .ả
47
§Ò ¸n m«n häc
II/ Gi i pháp nh m thu hút và s d ng hi u qu ngu n v n đ u tả ằ ử ụ ệ ả ồ ố ầ ư
t i vi t namạ ệ
1. t m vĩ mô :Ở ầ
*) Duy trì s n đ nh v an ninh chính tr , kinh t , xã h i, đây là v n đ vôự ổ ị ề ị ế ộ ấ ề
cùng quan tr ng trong tình hình b t n leo thang trong xu h ng toàn c u hóaọ ấ ổ ướ ầ
hi n nay,cũng nh có nh h ng r t l n đ n kh năng sinh l i c a các nhàệ ư ả ưở ấ ớ ế ả ợ ủ
đ u t .ầ ư
*)T o l p, duy trì tăng tr ng nhanh, b n v ng cho n n kinh t :ạ ậ ưở ề ữ ề ế
Trong dài h n, năng l c tăng tr ng c a n n kinh t là y u t quan tr ngạ ự ưở ủ ề ế ế ố ọ
xác đ nh tri n v ng huy đ ng v n đ u t m t cách hi u qu . V n đ liênị ể ọ ộ ố ầ ư ộ ệ ả ấ ề
quan đ n m t nguyên t c ch đ o trong vi c thu hút v n đ u t . V n đ u tế ộ ắ ủ ạ ệ ố ầ ư ố ầ ư
càng đ c s d ng hi u qu thì kh năng thu hút c a nó càng l n. khi năngượ ử ụ ệ ả ả ủ ớ
l c tăng tr ng đ c đ m b o thì năng l c tích lũy c a n n kinh t s có khự ưở ượ ả ả ự ủ ề ế ẽ ả
năng gia tăng. Khi đó qui mô c a các ngu n v n trong n c s đ c c iủ ồ ố ướ ẽ ượ ả
thi n. Th hai, tri n v ng tăng tr ng và phát tri n càng cao s thu hút cácệ ứ ể ọ ưở ể ẽ
ngu n v n đ u t n c ngoài khác.ồ ố ầ ư ướ
*) Đ m b o n đ nh môi tr ng kinh t vĩ mô: ả ả ổ ị ườ ế
S n đ nh c a môi tr ng kinh t vĩ mô luôn là đi u ki n tiên quy t c aự ổ ị ủ ườ ế ề ệ ế ủ
m i ý đ nh và hành vi đ u t . Vì v y, đòi h i đ m b o s an toàn v n và khọ ị ầ ư ậ ỏ ả ả ự ố ả
năng sinh l i c a v n.ợ ủ ố
+ Đ m b o s an toàn v v n: ả ả ự ề ố đòi h i môi tr ng kinh t vĩ mô n đ nh,ỏ ườ ế ổ ị
không g p r i ro do y u t chính tr hay môi tr ng kinh doanh gây raặ ủ ế ố ị ườ
+ Kh năng sinh l i c a v n: n đ nh kinh t vĩ mô ph i g n v i năng l cả ợ ủ ố ổ ị ế ả ắ ớ ự
tăng tr ng c a n n kinh t . Nói cách khác, n n kinh t ch đ ng t o ra tăngưở ủ ề ế ề ế ủ ộ ạ
tr ng, t o c s cho s phát tri n và b n v ng.Đ làm đ c đi u này c nưở ạ ơ ở ự ể ề ữ ể ượ ề ầ
s đi u ti t c a chính ph trong ho t đ ng kinh t vĩ mô ự ề ế ủ ủ ạ ộ ế
→ n đ nh ti n t : ki m ch l m phát, và kh c ph c h u qu c a tìnhổ ị ề ệ ề ế ạ ắ ụ ậ ả ủ
tr ng gi m phát n u x y ra v i n n kinh t . Ki m ch thâm h t NSNN ạ ả ế ả ớ ề ế ề ế ụ ở
m c phù h p ứ ợ
48
§Ò ¸n m«n häc
→ n đ nh lãi su t và t giá: không ch nh h ng đ n ho t đ ng thu hútổ ị ấ ỉ ỉ ả ưở ế ạ ộ
c a các ngu n v n đ u t mà hai nhân t này còn tác đ ng đ n dong ch yc aủ ồ ố ầ ư ố ọ ế ả ủ
các ngu n v n và m c l i nhu n thu đ c t i m t th tr ng xác đ nhồ ố ứ ợ ậ ượ ạ ộ ị ườ ị
*)Có h th ng pháp lí hoàn thi n, t o đi u ki n thu n l i, đ m b o tínhệ ố ệ ạ ề ệ ậ ợ ả ả
minh b ch, chính sách h p lí phù h p v i tình hình kinh t , đ m b o khuy nạ ợ ợ ớ ế ả ả ế
khích cho các ho t đ ng thu hút và cung ng v n.ạ ộ ứ ố
+Ti p t c hoàn thi n h th ng Pháp lu t Chính sách đ u t theo h ngế ụ ệ ệ ố ậ ầ ư ướ
t o thêm đi u ki n thu n l i , đ m b o tính minh b ch và phù h p v i Thôngạ ề ệ ậ ợ ả ả ạ ợ ớ
l Qu c t .ệ ố ế
+ Các chính sách và gi i pháp huy đ ng v n cho đ u t ph i g n li n v iả ộ ố ầ ư ả ắ ề ớ
chi n l c phát tri n kinh t - xã h i trong t ng giai đo n và ph i th c hi nế ượ ể ế ộ ừ ạ ả ự ệ
đ c các nhi m v c a chính sách tài chính qu c gia.ượ ệ ụ ủ ố
+ Đ m b o t ng quan h p lý gi a ngu n v n đ u t trong n c và ngu nả ả ươ ợ ữ ồ ố ầ ư ướ ồ
v n đ u t n c ngoài.Quán tri t nguyên t c: “V n trong n c là quy t đ nhố ầ ư ướ ệ ắ ố ướ ế ị
và v n n c ngoài là quan tr ng”.ố ướ ọ
+ C n đa d ng hóa và hi n đ i hóa các hình th c và ph ng ti n huy đ ngầ ạ ệ ạ ứ ươ ệ ộ
v n.ố
*)Đ n gi n hóa các th t c hành chính,h i quan, gi m các gi y t và c iơ ả ủ ụ ả ả ấ ờ ả
ti n khâu đăng kíế
*) Đ u t , nâng c p c s h t ng, đ i m i trang thi t b kĩ thu tầ ư ấ ơ ở ạ ầ ổ ớ ế ị ậ
+ Nâng c p c s h t ng nh cung c p đi n , n c k t n i Internet là m tấ ơ ở ạ ầ ư ấ ệ ướ ế ố ộ
trong nh ng u tiên hàng đ u. Đ c bi t Nhà n c ta đ c bi t t p trung m nhữ ư ầ ặ ệ ướ ặ ệ ậ ạ
vào đ u t c s h t ng ,đ m b o t t các công trình c s h t ng , kĩ thu tầ ư ơ ở ạ ầ ả ả ố ơ ở ạ ầ ậ
( đ ng, đi n , n c, k thu t thông tin liên l c..) đ n t n đ ng vào các khuườ ệ ướ ỹ ậ ạ ế ậ ườ
công nghi p.ệ
* )Đ u t và đào t o l i l c l ng lao đ ng c a Vi t Nam. Đáp ng yêuầ ư ạ ạ ự ượ ộ ủ ệ ứ
c u c a các nhà đ u t n c ngoài v ch t l ng và k lu t lao đ ng. Nângầ ủ ầ ư ướ ề ấ ượ ỷ ậ ộ
cao trình đ chuyên môn cho các công ch c Nhà n c các c p liên quan đ nộ ứ ướ ở ấ ế
công tác qu n lý các ho t d ng c a doanh nghi p có v n đ u t n cả ạ ộ ủ ệ ố ầ ư ướ
ngoài.V lâu dài, ngay t bây gi Nhà n c c n ph i có nh ng chính sách đónề ừ ờ ướ ầ ả ữ
49
§Ò ¸n m«n häc
đ u giáo d c, đào t o ngu n nhân l c có trình đ kĩ thu t , k năng kinhầ ụ ạ ồ ự ộ ậ ỹ
doanh cao phù h p v i yêu c u qu c t .ợ ớ ầ ố ế
2. Ở t m vi mô: đ i v i t ng ngu n v n c thầ ố ớ ừ ồ ố ụ ể
a. Đ i v i ngu n v n trong n c.ố ớ ồ ố ướ
*/ v n ngân sách nhà n c:ố ướ
• chính ph c n tích c c, ch đ ng v i các b ngành đ aủ ầ ự ủ ộ ớ ộ ị
ph ng có liên quan, già sóat, s a đ i, b sung các chính sách, t p trung thuươ ử ổ ổ ậ
hút v n, thúc đ y, khuy n khích s n xu t kinh doanh. ố ẩ ế ả ấ
• T ng b c đi u ch nh c c u ngu n thu ngân sách theoừ ướ ề ỉ ơ ấ ồ
h ng tăng t tr ng các ngu n thu trong n c, gi m t tr ng các ngu n thuướ ỉ ọ ồ ướ ả ỉ ọ ồ
ch u nh h ng, y u t th tr ng ngòai n c nh thu xu t-nh p kh u.ị ả ưở ế ố ị ườ ướ ư ế ấ ậ ẩ
• Chính sách thu : Tri n khai có hi u qu lu t qu n lý thu ,ế ể ệ ả ậ ả ế
đ y m nh công tác thanh tra, ki m tra, x ph t n ng các hành vi tr n thu ,ẩ ạ ể ử ạ ặ ố ế
ph i h p v i các c quan ch c năng, t ch c thu d t đi m các kh an thuố ợ ớ ơ ứ ổ ứ ứ ể ỏ ế
còn n đ ng, gi m b t các hình th c bao c p nh thu u đãi, mi n gi mợ ọ ả ớ ứ ấ ư ế ư ễ ả
thu ; tăng các kh an thu thu t tiêu dùng, b t đ ng s n.ế ỏ ế ừ ấ ộ ả
• M t s lo i chính sách chi tiêu c n đ c đi u ch nh h p lý ,ộ ố ạ ầ ượ ề ỉ ợ
tăng chi cho đ u t phát tri n nh m xây d ng c s h t ng, phát tri n KH-ầ ư ể ằ ự ơ ở ạ ầ ể
CN, ngu n nhân l c… ti n hành xóa b hòan tòan các hình th c bao c p cácồ ự ế ỏ ứ ấ
doanh nghi p nhà n c, thông qua ngân sách.ệ ướ
• Th c hành ti t ki m, ch ng lãng phíự ế ệ ố , tham nhũng, th c hi nự ệ
ch đ công khai, công khai, tài chính đ i v i các c p NSNN.ế ộ ố ớ ấ
• Tăng thu ngân sách b ng cho thuê đ t đai, công th qu c giaằ ấ ổ ố
cho các doanh nghi p trong và ngòai n c thuê, đ y m nh c ph n hóa doanhệ ướ ẩ ạ ổ ầ
nghi p nhà n c. Huy đ ng v n b ng phát hành trái phi u chính ph theoệ ướ ộ ố ằ ế ủ
h ng chuyên nghi p, g n v i th tr ng, và t ng b c phù h p g n v iướ ệ ắ ớ ị ườ ừ ướ ợ ắ ớ
thông l qu c t .ệ ố ế
50
§Ò ¸n m«n häc
*/ Đ i v i DNNNố ớ
• Th nh t, t p trung v n vào các công trình tr ng đi m, cóứ ấ ậ ố ọ ể
hi u qu cao, đ đ m b o an tòan v n và tăng v n, nâng cao trách nhi m c aệ ả ể ả ả ố ố ệ ủ
nhà đ u t và ng i s d ng v n nhà n c.ầ ư ườ ử ụ ố ướ
• Xây d ng và l p d án c th , nên huy đ ng v n đi u l vàự ậ ự ụ ể ộ ố ề ệ
phát hành ch ng khóan.ứ
• Nên thuê máy móc thi t b , CN-KT đ gi m chi phí đ u tế ị ể ả ầ ư
• */Đ i v i doanh nghi p t nhân- h gia đình.ố ớ ệ ư ộ
• Có chính sách lãi su t h p lý, kíck thích dân c , tăng t l ti nấ ợ ư ỉ ệ ề
g i ti t ki m.ử ế ệ
• Phát tri n, hòan thi n h th ng ngân hàng, các t ch c b oể ệ ệ ố ổ ứ ả
hi m tín d ng, nh m thu hút ti t ki m t dân c . Hòan thi n b máy, gi mể ụ ằ ế ệ ừ ư ệ ộ ả
chi phí, th t c, h at đ ng c a các trung gian tài chính. ủ ụ ọ ộ ủ
Xã h i hóa h at đ ng đ u t , cho phép nhà đ u t t nhân tham gia vàoộ ọ ộ ầ ư ầ ư ư
các ngành tr c đây là đ c quy n c a nhà n c, nh m t i u hóa hi u quướ ộ ề ủ ướ ằ ố ư ệ ả
đ u t tòan xã h iầ ư ộ
b. Đ i v i ngu n v n đ u t n c ngoàiố ớ ồ ố ầ ư ướ
* Gi i pháp v i v n đ huy đ ng và s d ng FDI :ả ớ ấ ề ộ ử ụ
• Nghiên c u và áp d ng hai hình th c mua l i và sáp nh p ( M&A, Crossứ ụ ứ ạ ậ
Boder Merger and Acquisition ) vào th c t n c ta đ m r ng ho t đ ngự ế ướ ể ở ộ ạ ộ
kinh t m i và thu hút v n đ u t n c ngoài , vì đây là m t đ ng l c c aế ớ ố ầ ư ướ ộ ộ ự ủ
ngu n v n đ u t n c ngoài hi n nay. Nghiên c u và áp d ng m t s hìnhồ ố ầ ư ướ ệ ứ ụ ộ ố
th c đ u t m i nh mô hình công ty m - con ( Holding Company) .công tyứ ầ ư ớ ư ẹ
h p doanh ... đ tăng thêm s c h p d n cho th tr ng đ u t Vi t Nam.ợ ể ứ ấ ẫ ị ườ ầ ư ệ
• Tr c ti p áp d ng các bi n pháp làm đ n gi n hóa các th t c h iự ế ụ ệ ơ ả ủ ụ ả
quan , gi m gi y t và c i ti n khâu đăng kí th t c h i quan, thông quanả ấ ờ ả ế ủ ụ ả
đi n t đ i v i hàng xu t – nh p kh u. Hoàn ch nh và liên t c c p nh pệ ử ố ớ ấ ậ ẩ ỉ ụ ậ ậ
website H i Quan đ ph bi n r ng rãi các ch đ chính sách.ả ể ổ ế ộ ế ộ
51
§Ò ¸n m«n häc
• -Tăng c ng h tr các doanh nghi p đ u t n c ngoài, đ y m nhườ ỗ ợ ệ ầ ư ướ ẩ ạ
ho t đ ng xu t kh u. Không đ các doanh nghi p này b áp đ t thu cao, cóạ ộ ấ ẩ ể ệ ị ặ ế
c ch phân b quota bình đ ng và k p th i.ơ ế ổ ẳ ị ờ
• Đ y m nh công tác ho t đ ng xúc ti n đ u t . Nh m phát tri n các đ aẩ ạ ạ ộ ế ầ ư ằ ể ị
bàn tr ng đi m. T o đi u ki n thu n l i cho các nhà đ u t n c ngoài vàoọ ể ạ ề ệ ậ ợ ầ ư ướ
Vi t Nam.ệ
* Gi i pháp cho vi c huy đ ng và s d ng ngu n v n ODA :ả ệ ộ ử ụ ồ ố
Đ góp ph n nâng cao h n n a hi u qu trong vi c huy đ ng và s d ngể ầ ơ ữ ệ ả ệ ộ ử ụ
ngu n v n ODA t i Vi t nam chúng ta c n :ồ ố ạ ệ ầ
• Th nh t, ph i có quan đi m và cái nhìn đúng đ n v ngu n v n ODA.ứ ấ ả ể ắ ề ồ ố
Đây không ph i là ngu n v n cho không. M c dù có m t t l cho vay màả ồ ố ặ ộ ỉ ệ
không hoàn l i ( là 20% ) nh ng ph n l n là v n vay ( 80%). Vì v y, n u vayạ ư ầ ớ ố ậ ế
mà s d ng không có hi u qu thì gánh n ng n qu c gia s ngày càng tr mử ụ ệ ả ặ ợ ố ẽ ầ
tr ng.Do đó, c n có m t cái nhìn đúng đ n t Chính ph , các b ban ngành tọ ầ ộ ắ ừ ủ ộ ừ
đó có k ho ch và th m đ nh d án m t cách c th đ nâng cao hi u qu sế ạ ẩ ị ự ộ ụ ể ể ệ ả ử
d ng c a ngu n v n này.Xây d ng k ho ch tr n chi ti t, c th khôngụ ủ ồ ố ự ế ạ ả ợ ế ụ ể
t o áp l c tr n cho Ngân sách nhà n c.ạ ự ả ợ ướ
• Th hai , lãi su t ODA cho vay th ng là th p nh ng có xu h ng ngàyứ ấ ườ ấ ư ướ
càng tăng lên. H n n a đây là lãi su t vay ngo i t nên ph i tính thêm ph nơ ữ ấ ạ ệ ả ầ
lãi su t ph n gi m giá c a Vi t nam Đ ng theo công th c : Lãi su t c aấ ầ ả ủ ệ ồ ứ ấ ủ
kho n vay ngo i t = Lãi su t ngo i t + s gi m giá c a n i t . Do đó, lãiả ạ ệ ấ ạ ệ ự ả ủ ộ ệ
su t s không quá th p nh chúng ta t ng n u tính theo công th c này. Vìấ ẽ ấ ư ưở ế ứ
th , khi nh n m t ngu n v n ODA chúng ta c n tính toán s tr t giá c aế ậ ộ ồ ố ầ ự ượ ủ
đ ng Vi t nam trong t ng lai đ có quy t đ nh đúng đ n.ồ ệ ươ ể ế ị ắ
• Th ba, cùng v i vi c thu hút ODA là ngu n v n đ i ng trong n c.ứ ớ ệ ồ ố ố ứ ướ
C n kh c ph c t t ng l i , trông ch vào ngu n v n ngân sách nhà n c,ầ ắ ụ ư ưở ỷ ạ ờ ồ ố ướ
vào ngu n v n Trung ng. Hi n nay m t s đ a ph ng, đ n v xem đây làồ ố Ươ ệ ộ ố ị ươ ơ ị
ngu n v n c p phát c a ngân sách nhà n c nên xin càng đ c nhi u càng t tồ ố ấ ủ ướ ượ ề ố
không quan tâm hi u qu s d ng. Vì v y, c n đa d ng hóa ngu n v n đ iệ ả ử ụ ậ ầ ạ ồ ố ố
52
§Ò ¸n m«n häc
ng và ch rõ trách nhi m c a c quan , đ n v ti p nh n ngu n v n ODA đứ ỉ ệ ủ ơ ơ ị ế ậ ồ ố ể
góp ph n nâng cao trách nhi m trong v n đ s d ng v n ODA.ầ ệ ấ ề ử ụ ố
• Th 4, đ phát huy vai trò c a ODA trong vi c xây d ng c s h t ng ,ứ ể ủ ệ ự ơ ở ạ ầ
kinh t - xã h i, phát tri n kinh t , xóa đói gi m nghèo, chúng ta c n xây d ngế ộ ể ế ả ầ ự
k ho ch thu hút và s d ng v n ODA m t cách h p lí tránh đ u t dàn tr i ,ế ạ ử ụ ố ộ ợ ầ ư ả
manh mún nh ng cũng không nên t p trung quá nhi u vào m t đ a ph ng hayư ậ ề ộ ị ươ
m t s ngành d n đ n m t cân đ i trong quá trình phát tri n b n v ng qu cộ ố ẫ ế ấ ố ể ề ữ ố
gia.
• Và cu i cùng là c n có s ph i h p đ ng b gi a các B , ngành.đ aố ầ ự ố ợ ồ ộ ữ ộ ị
ph ng và ch đ u t đ nâng cao t l gi i ngân trên c s đ y nhanh ti nươ ủ ầ ư ể ỷ ệ ả ơ ở ẩ ế
đ th c hi n d án, rút ng n th i gian xộ ự ệ ự ắ ờ ây d ng nhanh chóng đ a công trìnhự ư
vào khai thác, s d ng là m t vi c làm h t s c c n thi t và quan tr ng đử ụ ộ ệ ế ứ ầ ế ọ ể
nâng cao hi u qu s d ng v n đ u t .ệ ả ử ụ ố ầ ư
53
§Ò ¸n m«n häc
K T LU NẾ Ậ
Gi a ngu n v n trong n c và ngu n v n n c ngoài t n t i m i quan hữ ồ ố ướ ồ ố ướ ồ ạ ố ệ
h u c v i nhau. M i ngu n đ u có tác đ ng tích c c ho c h n ch t i vi cữ ơ ớ ỗ ồ ề ộ ự ặ ạ ế ớ ệ
huy đ ng, hi u qu s d ng và m c đóng góp cho s phát tri n c a ngu nộ ệ ả ử ụ ứ ự ể ủ ồ
v n còn l i. Bi u hi n đó có th là nh ng tác đ ng tr c ti p ho c gián ti pố ạ ể ệ ể ữ ộ ự ế ặ ế
qua các kênh nh : lao đ ng , chuy n giao công ngh và c nh tranh n đ như ộ ể ệ ạ ổ ị
môi tr ng vĩ mô chung cho s v n đ ng c a c hai ngu n v n...Và chínhườ ự ậ ộ ủ ả ồ ố
m i quan h qua l i này đã vô hình chung t o cho n n kinh t Vi t nam m tố ệ ạ ạ ề ế ệ ộ
s v n đ ng m t cách linh ho t h n.Góp ph n vô cùng quan tr ng đ n sự ậ ộ ộ ạ ơ ầ ọ ế ự
tăng tr ng và phát tri n kinh t Vi t nam. Vì th đ có m t chi n l c phátưở ể ế ệ ế ể ộ ế ượ
tri n kinh t lâu dài, tăng tr ng b n v ng theo đ nh h ng kinh t xã h iể ế ưở ề ữ ị ướ ế ộ
ch nghĩa chúng ta c n ph i có nh ng chi n l c k t h p và s d ng haiủ ầ ả ữ ế ượ ế ợ ử ụ
ngu n v n này m t cách h p lí nh t , kh c ph c nh ng nh c đi m, h n chồ ố ộ ợ ấ ắ ụ ư ượ ể ạ ế
đ đ t đ c hi u qu toàn di n.ể ạ ượ ệ ả ệ
54
§Ò ¸n m«n häc
Tài li u tham kh oệ ả
1. Giáo trình kinh t đ u tế ầ ư
2. Giáo trình tài chính ti n tề ệ
3. Báo đi n t :Chính ph n c c ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Namệ ử ủ ướ ộ ộ ủ ệ
4. Báo đi n t Vietnamnet, dantri, th i báo 24h, vietbao...ệ ử ờ
5. T p chí kinh t phát tri nạ ế ể
6. Th i báo kinh t ờ ế
7. T p chí tài chính ti n tạ ề ệ
8. T p chí c ng s nạ ộ ả
9. Nghiên c u kinh tứ ế
10.trang wattpad:
11. Ngu n v n trong doanh nghi p. Yahoo.360plus ồ ố ệ
12. Tài li u th c tr ng m i quan h gi a hai ngu n v n Trieufile.comệ ự ạ ố ệ ữ ồ ố
Và các tài li u tham kh o khác.ệ ả
55
Các file đính kèm theo tài liệu này:
Nguồn vốn đầu tư và mối quan hệ giữa các nguồn vốn đầu tư.pdf