Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải trong quá trình giặt, là (ủi)

• Nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố công nghệgiặt, là hoàn tất ảnh hưởng đến độ bền màu của vải, góp phần nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố đến độbền màu của vải trong quá trình gia công sản xuất; từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm trước khi đến tay khách hàng và làm cho sản phẩm hấp dẫn thị hiếu khách hàng hơn. Trên cơsởnghiên cứu, các xí nghiệp có thể ứng dụng các điều kiện cho khâu giặt, là sản phẩm hoàn tất làm từloại vải cotton và polyester, có thểdần mởrộng hướng nghiên cứu trên nhiều yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải cho nhiều loại vải khác nhau để áp dụng rộng rãi trong các xí nghiệp may.

pdf8 trang | Chia sẻ: tuanhd28 | Ngày: 05/10/2015 | Lượt xem: 1687 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải trong quá trình giặt, là (ủi), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
32 NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘ BỀN MÀU CỦA VẢI TRONG QUÁ TRÌNH GIẶT, LÀ (ỦI) Trần Thị Kim Phượng*, Nguyễn Thị Phương Thảo**, Nguyễn Thị Tuyết Trinh*** TÓM TẮT Hiện tượng vải không giữ được màu sắc đã nhuộm hay in hoa như ban đầu thường xảy ra trong quá trình gia công sản xuất và sử dụng. Bài báo trình bày nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ giặt, là (ủi) đến độ bền màu của vải sản xuất từ sợi pha giữa cotton và polyester. Đó là các yếu tố trong khâu giặt: nhiệt độ nước giặt và số lần giặt; các yếu tố tại khâu hoàn tất là: nhiệt độ là, thời gian là, lực ép. Nghiên cứu nhằm mục đích tìm ra mối liên hệ giữa các yếu tố trong quá trình giặt, là ảnh hưởng đến độ bền màu sản phẩm đồng thời đưa ra những thông số giặt, là tối ưu đảm bảo độ bền màu của vải. ANALYZING FACTORS OF FABRIC WASHING AND IRONING, AFFECTING TO THE COLORFASTNESS SUMMARY The phenomenon of discolorment of dyed or printing fabric as the original usually happens as processing and using. The article shows the study of simultaneous affect of technological factors of the colorfastness to wash and iron of blended fabrics which are produced from cotton and polyester. The factors of washing: temperature of washing water and times of washing; The factors of ironing: ironing temperature, ironing time, pressure. Learning to find relationships of the factors in washing and ironing, affecting the colorfastness of fabric and giving the best parameter to ensure colorfastness. Key words: colorfastness, factors of washing, factors of ironing. 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Màu sắc không quyết định toàn bộ chất lượng sản phẩm nhưng là thông tin đầu tiên gửi đến khách hàng. Vì vậy, trong quá trình gia công và sử dụng hàng hóa, làm thế nào để màu sắc của chúng vẫn giữ được giá trị ban đầu luôn được các nhà sản xuất và người tiêu dùng quan tâm đặc biệt, nhất là trong giai đoạn toàn cầu hóa mang tính cạnh tranh gay gắt như hiện nay. Trong thực tế, người ta thường gặp phải các sự cố về sự thay đổi màu sắc do những tác nhân xung quanh như: giặt, là, cọ xát, mồ hôi, ánh sáng, thời tiết có liên quan đến các yếu tố công nghệ sản xuất vải như: vật liệu dệt, hóa chất và quy trình gia công dệt nhuộm. Họ cũng đưa ra những giải pháp để khắc phục tạm thời hiện tượng trên như: tiến hành cầm màu, chấm màu và nếu xử lý không được thì xem như vải chưa đạt chất lượng. Tuy nhiên, chưa có những nghiên cứu đi sâu vào những nguyên nhân cụ thể gây ra hiện tượng làm thay đổi màu sắc. Hiện nay tại Việt Nam, số lượng đề tài nghiên cứu về lĩnh vực độ bền màu của vải không nhiều và chỉ ở khía cạnh đánh giá độ bền màu ảnh hưởng do khâu nhuộm ví dụ như nghiên cứu đánh giá độ bền màu của vải nhuộm từ chiết xuất hạt nho... chứ chưa nghiên cứu ảnh hưởng của khâu may. Trong khi ngành may mặc đang phát triển đem lại một nguồn ngoại tệ lớn. * NCS, Khoa Công nghệ May thời trang, Trường Đại học Công nghiệp TPHCM ** KS, TT Kỹ thuật Tổng hợp hướng nghiệp Ninh Phước, Ninh Thuận *** KS, Khoa Công nghệ May và Thời trang, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM Tạp chí Đại học Công nghiệp 33 Chính vì vậy, nghiên cứu một số yếu tố của quá trình giặt, là tại khâu hoàn tất ảnh hưởng đến độ bền màu của vải nhằm tìm ra phương án giặt, là tối ưu góp phần duy trì và đảm bảo chất lượng màu sắc của sản phẩm là một trong những phương án tốt nhất góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm may mặc. Đồng thời đưa ra quy luật ảnh hưởng của các yếu tố giặt, là đến độ bền màu của vải. 2. NỘI DUNG THỰC HIỆN 2.1. Định nghĩa độ bền màu Độ bền màu là khả năng giữ màu của vật liệu dệt may khi đã được nhuộm hoặc in hoa, chịu tác dụng cơ, lý, hóa gắn với điều kiện sản xuất và sử dụng. Độ bền màu của vải được đánh giá thông qua giá trị ΔE (độ sai lệch màu sắc đo theo tọa độ CIELAB) sau khi chịu tác động của các yếu tố như: giặt, là, cọ xát, mồ hôi, ánh sáng, thời tiết, so với mẫu vải gốc ban đầu. Nếu giá trị ΔE càng lớn thì vải có độ bền màu càng kém và ngược lại [1], [2], [3]. 2.2. Đối tượng nghiên cứu Vải nghiên cứu: chọn hai loại vải sợi pha được dệt từ cotton và polyester với tỉ lệ thành phần khác nhau. Đây là loại vải được sử dụng phổ biến và sản xuất tại Việt Nam. • Mẫu vải 1: 65% Polyester, 35% Cotton; kiểu dệt vân điểm; khối lượng 134,6 g/m2. • Mẫu vải 2: 40% Polyester, 60% Cotton; kiểu dệt vân điểm; khối lượng 132,4 g/m2. Thiết bị nghiên cứu: Sử dụng máy giặt Whirpool, bàn ủi ES-94A của hãng Silver Star, thiết bị đo nhiệt độ CVHM-H13, máy đo màu quang phổ Gretag Macbeth Color Eye® 2180UV. 2.3. Điều kiện thí nghiệm Các mẫu được cắt với kích thước 10 x 4 (cm) với cùng canh sợi, được điều hòa mẫu thử ít nhất 24 giờ trong điều kiện phòng thí nghiệm (trong môi trường độ ẩm 65% ± 2% và nhiệt độ 20oC ± 2oC). Số lượng mẫu thí nghiệm: 10 mẫu / 1 phương án và 1 mẫu gốc để so sánh đánh giá độ bền màu. Lượng bột giặt được cố định trong tất cả các phương án giặt mẫu thí nghiệm. 2.4. Ảnh hưởng của các yếu tố trong quá trình giặt, là đến độ bền màu của vải Trong nghiên cứu, đã tiến hành chọn phương pháp quy hoạch thực nghiệm nhằm xác định tương quan giữa các yếu tố đến độ bền màu của vải. 2.4.1.Nghiên cứu các yếu tố trong quá trình giặt đến độ bền màu của vải Các yếu tố nghiên cứu: nhiệt độ nước giặt (oC) - X1, số lần giặt (lần) - X2. Số phương án thí nghiệm là 5. Các phương án của quy hoạch thực nghiệm, ma trận thí nghiệm và kết quả nghiên cứu của vải V1 được thể hiện trong bảng 1 và của vải V2 được thể hiện trong bảng 2. Bảng 1: Phương án thí nghiệm giặt của vải V1 Phương án thí nghiệm Ma trận thí nghiệm Nhiệt độ (oC) Số lần giặt (lần) Kết quả đo: Giá trị Y1 (ΔE): Độ sai lệch màu X1 X2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 TB 1 - - 30 1 1.05 1.10 1.05 1.12 1.19 1.15 1.20 1.21 1.22 1.05 1.13 2 + - 50 1 1.28 1.30 1.39 1.28 1.33 1.37 1.35 1.39 1.31 1.26 1.33 3 - + 30 3 1.42 1.51 1.36 1.60 1.66 1.61 1.63 1.57 1.59 1.47 1.54 4 + + 50 3 1.42 1.53 1.51 1.42 1.51 1.46 1.53 1.53 1.60 1.53 1.50 5 0 0 40 2 1.32 1.34 1.51 1.32 1.37 1.51 1.28 1.50 1.52 1.44 1.41 Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải 34 Bảng 2: Phương án thí nghiệm giặt của vải V2 Phương án thí nghiệm Ma trận thí nghiệm Nhiệt độ (oC) Số lần giặt (lần) Kết quả đo: Giá trị Y2 (ΔE): Độ sai lệch màu X1 X2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 TB 1 - - 30 1 1.27 1.34 1.22 1.34 1.30 1.24 1.34 1.29 1.18 1.17 1.27 2 + - 50 1 1.51 1.55 1.40 1.52 1.43 1.51 1.40 1.68 1.59 1.51 1.51 3 - + 30 3 1.67 1.76 1.74 1.66 1.71 1.67 1.72 1.74 1.67 1.81 1.75 4 + + 50 3 1.66 1.67 1.61 1.48 1.66 1.60 1.75 1.7 1.66 1.58 1.64 5 0 0 40 2 1.52 1.53 1.55 1.54 1.55 1.57 1.59 1.60 1.56 1.62 1.56 ™ Phân tích hồi quy: Từ các kết quả nghiên cứu được xử lý trên phần mềm “GENEME”, đã xác định phương trình hồi quy cho hai loại vải V1, V2 lần lược là Y1, Y2 : (với Y = ΔE) Y1 = 1,383 + 0,0385.X1 + 0,146.X2 - 0,0579.X1.X2 (1) Y2 = 1,538 + 0,0475.X1 + 0,143.X2 - 0,0797.X1.X2 (2) ™ Phân tích ảnh hưởng riêng rẽ của từng yếu tố đến độ bền màu của hai loại vải: Từ phương trình (1) và (2) cho thấy các hệ số trong hai phương trình gần tương đương nhau, trong 2 yếu tố thì yếu tố số lần giặt có ảnh hưởng đến độ bền màu nhiều hơn (vải V1: b2 = 0,146 > b1 = 0,0385; vải V2: b2 = 0,143 > b1 = 0,0475). Ta thấy, hệ số b1 > 0 ⇒ X1 < 0 ⇒ Y1,Y2 giảm. Tức là khi giảm nhiệt độ nước giặt thì giá trị Y1,Y2 sẽ giảm hay độ bền màu của vải tăng. Tương tự, hệ số b2 > 0 ⇒ X2 < 0 ⇒ Y1,Y2 giảm. Tức là khi giảm số lần giặt thì giá trị độ bền màu (Y1,Y2) sẽ giảm hay độ bền màu của vải tăng. Qua tính toán cho thấy, đối với vải V1: khi nhiệt độ nước giặt giảm đi 1 độ thì giá trị Y1 giảm đi 0,14% hay độ bền màu của vải tăng lên 0,14%. Khi giảm số lần giặt đi một lần (một chu kỳ) thì giá trị Y1 giảm đi 5,28% hay độ bền màu của vải tăng 5,28%; đối với vải V2: khi nhiệt độ nước giặt giảm đi 1 độ thì giá trị Y2 giảm đi 0,15% hay độ bền màu của vải tăng lên 0,15%. Khi giảm số lần giặt đi một lần (một chu kỳ) thì giá trị Y2 giảm đi 4,65% hay độ bền màu của vải tăng 4.65%. ™ Phân tích ảnh hưởng tương tác của hai yếu tố đến độ bền màu của hai loại vải: Từ phương trình (1) và (2) nhận thấy hệ số b12 0 và X2 > 0 ⇒ Y1,Y2 giảm. Mà theo như phân tích trên thì ta có nếu nhiệt độ nước giặt giảm thì giá trị Y1,Y2 giảm, cũng như nếu giảm số lần giặt thì giá trị Y1,Y2 cũng giảm. Như vậy, để giá trị Y1,Y2 nhỏ nhất thì X1 < 0 và X2 < 0. Nghĩa là khi giảm đồng thời cả hai yếu tố nhiệt độ nước giặt và số lần giặt thì độ bền màu của vải sau giặt đạt giá trị tối ưu nhất. Theo giá trị Y1,Y2 trung bình trong bảng 2 và 3 thì ta có: Thông số giặt tối ưu đối với hai loại vải được xác định: x1 = 30 (oC), x2 = 1 (lần). ™ So sánh ảnh hưởng của nhiệt độ nước giặt và số lần giặt đến độ bền màu vải V1, V2: Ảnh hưởng của nhiệt độ nước giặt và số lần giặt đến độ sai lệch màu của hai loại vải V1 và V2 thể hiện qua hình 1. Tạp chí Đại học Công nghiệp 35 Hình 1. Biểu đồ so sánh độ sai lệch màu trung bình sau giặt của hai loại vải V1 và V2 Qua đồ thị ta nhận thấy cùng phương án thí nghiệm nhưng giá trị độ sai lệch màu trung bình Y1(TB) của vải V1 nhỏ hơn giá trị độ sai lệch màu trung bình Y2(TB) của vải V2 và tỉ lệ giá trị độ sai lệch màu của mẫu vải V1 và mẫu vải V2 là 15,6%. Nghĩa là cùng điều kiện giặt như nhau thì vải V1 có độ bền màu giặt cao hơn vải V2 hay vải nào có tỉ lệ thành phần cotton thấp hơn sẽ có độ bền màu giặt cao hơn vải có tỉ lệ thành phần cotton cao hơn. 2.4.2. Nghiên cứu các yếu tố trong quá trình là đến độ bền màu của vải Các yếu tố nghiên cứu gồm: nhiệt độ là (oC) - X1[T], thời gian là (giây) - X2[t], lực ép (kgf) - X3.[P]. Số phương án thí nghiệm là 9 cho mỗi loại vải. Mỗi phương án được tiến hành thí nghiệm lặp lại 10 lần cho mỗi loại vải. Các phương án thí nghiệm, ma trận thí nghiệm và kết quả thí nghiệm của mẫu vải V1 và V2 được thể hiện trong bảng 3. Bảng 3: Phương án thí nghiệm, ma trận thí nghiệm và kết quả thí nghiệm là của vải V1 và V2 Phương án thí nghiệm Giá trị mã hóa Giá trị tự nhiên Giá trị độ sai lệch màu trung bình X1 X2 X3 x1 (oC) x2 (giây) x3 ( kg) YTB(1) (UE) YTB(2) (UE) 1 - - - 160 10 2,3 0.42 0.543 2 + - - 200 10 2,3 1.012 1.095 3 - + - 160 20 2,3 0.607 0.629 4 + + - 200 20 2,3 1.208 1.271 5 - - + 160 10 2,7 0.415 0.578 6 + - + 200 10 2,7 1.022 1.139 7 - + + 160 20 2,7 0.62 0.732 8 + + + 200 20 2,7 1.273 1.335 9 0 0 0 180 15 2,5 0.851 0.999 Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải 36 Trong đó: YTB(1): Giá trị độ sai lệch màu trung bình giữa mẫu vải gốc 1 với mẫu vải 1 sau khi là YTB(2): Giá trị độ sai lệch màu trung bình giữa mẫu vải gốc 2 với mẫu vải 2 sau khi là ™ Phân tích hồi quy: Từ các kết quả nghiên cứu được xử lý trên phần mềm “GENEME”, đã xác định phương trình hồi quy của hai mẫu vải V1 và V2 lần lược là Y1,Y2: Y1 = 0,829 + 0,305X1 + 0,099X2 + 0,0154X3 + 0,0119X1X2 + 0,00325X1X3 + 0,004X2X3 (3) Y2 = 0,924 + 0,294X1 + 0,0765X2 + 0,0307X3 + 0,0165X1 X2 - 0,00375X1 X3 + 0,011X2X3 (4) ™ Phân tích ảnh hưởng của từng yếu tố đến độ bền màu của vải: Từ phương trình (3) và (4) cho thấy, trong 3 yếu tố thì yếu tố nhiệt độ là có ảnh hưởng lớn nhất đến độ bền màu của vải (vải V1: b1 = 0,305; vải V2: b1= 0,294), sau đó là thời gian là (vải V1: b2 = 0,099; vải V2: b2 = 0,0765). Lực ép ảnh hưởng ít nhất (vải V1: b1 = 0.0154; vải V2: b1 = 0.0307). Qua phân tích và tính toán kết quả thực nghiệm cho thấy, đối với vải V1: khi giảm nhiệt độ xuống 1oC thì mức độ ảnh hưởng của nhiệt độ là đến độ bền màu vải giảm xuống 0,92% nghĩa là độ bền màu tăng lên 0,92% so với giá trị của phương án tại tâm. Khi giảm thời gian là xuống 1 giây thì mức độ ảnh hưởng của thời gian đến độ bền màu vải giảm xuống 1,194% nghĩa là độ bền màu vải tăng lên 1,194% so với giá trị của phương án tại tâm. Đối với vải V2: khi giảm nhiệt độ xuống 1oC thì mức độ ảnh hưởng của nhiệt độ là đến độ bền màu vải giảm xuống 0,80% nghĩa là độ bền màu tăng lên 0,80% so với giá trị của phương án tại tâm. Khi giảm thời gian là xuống 1 giây thì mức độ ảnh hưởng của thời gian đến độ bền màu vải giảm xuống 0,83% nghĩa là độ bền màu vải tăng lên 0,83% so với giá trị của phương án tại tâm. ™ Phân tích ảnh hưởng ràng buộc của các cặp yếu tố: • Mối quan hệ ràng buộc giữa giữa nhiệt độ là (X1) và thời gian là (X2) ảnh hưởng đến độ bền màu vải. Từ phương trình (3) và (4), ta nhận thấy hệ số tương tác b12 > 0. Vậy muốn tăng giá trị độ bền màu nghĩa là muốn Y giảm thì các giá trị X1.X2 0 hoặc X2 > 0 và X1 b2 nên chọn X2 > 0 và X1 < 0 thì độ bền màu sản phẩm sẽ cao hơn trường hợp X2 0. Tức là khi tăng thời gian là và giảm nhiệt độ là thì độ bền màu vải tăng. • Mối quan hệ ràng buộc giữa nhiệt độ là (X1) và lực ép (X3) có ảnh hưởng đến độ bền màu vải. Từ phương trình (3) và (4), nhận thấy hệ số tương tác b13 = 0,00325. Giá trị này rất nhỏ có thể bỏ qua. Vậy mối quan hệ ràng buộc giữa nhiệt độ là và lực ép ảnh hưởng đến độ bền màu vải không đáng kể, có thể bỏ qua yếu tố này. • Mối quan hệ ràng buộc giữa thời gian là (X2) và lực ép (X3) có ảnh hưởng đến độ bền màu vải. Từ phương trình (3) và (4), ta nhận thấy hệ số tương tác b23 > 0. Vậy muốn tăng giá trị độ bền màu nghĩa là muốn Y giảm thì các giá trị X2.X3 0 hoặc X3 > 0 và X2 < 0 ⇒ Y giảm. Mặt khác, theo phân tích mối quan hệ ràng buộc giữa X1 và X2 ta đã chọn được X1 0 ⇒ chọn X2 > 0 và X3 < 0. Tức là khi tăng thời gian là và giảm lực ép thì độ bền màu vải tăng. ™ Xác định các thông số tối ưu: Từ những phân tích ở trên, đã xác định độ bền màu của vải tăng khi các yếu tố nghiên cứu nằm trong vùng tối ưu sau: X1 0, X3 < 0 X1 < 0 ⇒ x1 chọn trong khoảng T0 từ 160oC đến 180oC Tạp chí Đại học Công nghiệp 37 X2 > 0 ⇒ x2 chọn trong khoảng t từ 15 giây đến 20 giây X3 < 0 ⇒ x3 chọn trong khoảng P từ 2,3 kg đến 2,5 kg Tiến hành xác định các thông số tối ưu nằm trong vùng này bằng cách làm thêm một số phương án thí nghiệm. Khoảng cách giữa các điểm thí nghiệm được xác định bằng công thức sau: Hệ số chênh lệch của ba yếu tố với giá trị trung bình là: Nhiệt độ là: ΔX1 = (180 - 160) / 2 = 10oC Thời gian là: ΔX2 = (20 - 15) / 2 = 2,5 giây Lực ép: ΔX3 = (2,5 – 2,3) / 2 = 0,1 kg ™ Các phương án thí nghiệm tìm điểm tối ưu, kết quả thí nghiệm là của vải V1 và V2 lần lượt được thể hiện trong bảng 4 và 5. Bảng 4: Phương án thí nghiệm tìm điểm tối ưu, kết quả thí nghiệm là của mẫu vải V1 Phương án thí nghiệm Giá trị tự nhiên Giá trị độ sai lệch màu trung bình x1 (oC) x2 (giây) x3 ( kg) YTB(1) (UE) 10 170 17,5 2,4 0.671 11 160 20 2,3 0,607 Bảng 5: Phương án thí nghiệm tìm điểm tối ưu, kết quả thí nghiệm là của mẫu vải V2 Phương án thí nghiệm Giá trị tự nhiên Giá trị độ sai lệch màu trung bình x1 (oC) x2 (giây) x3 ( kg) YTB(1) (UE) 10 170 17,5 2,4 0.650 11 160 20 2,3 0,629 Theo bảng 4 và 5 thì phương án 11 chính là phương án 3 ở bảng 3 là phương án tối ưu nhất. Theo giá trị Y trung bình ở bảng 3 thì ta nhận thấy: phương án 1 và phương án 5 có độ sai lệch màu nhỏ nhất. mẫu vải V1: YTB(1) = 0,42; YTB(5) = 0,415; mẫu vải V2: YTB(1) = 0,543; YTB(5) = 0,578. Giá trị YTB phương án 1 và 5 chỉ chênh lệch 0.005 đối với vải V1 và 0.035 đối với vải V2, độ chênh lệch này rất thấp ta có thể xem hai phương án này có giá trị tương đương nhau t đây là hai phương án tối ưu nhưng theo quan sát thực tế bằng mắt thường thì mẫu vải thí nghiệm sau khi là xong của phương án 1 (T : 160oC; t: 10 giây; P: 2,3 kg) và phương án 5 (T : 160oC; t: 10 giây; P: 2,7 kg) chỉ đáp ứng được yêu cầu về màu sắc vải không thay đổi nhưng không đảm bảo yêu cầu là phẳng vải. Nghĩa là mẫu vải chưa được là phẳng với các thông số công nghệ trên. Với phương án 3 tuy YTB(3)= 0,607 (mẫu vải Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải 38 V1) và YTB(3)= 0,629 (mẫu vải V2) cao hơn so với phương án 1 và 5 là 0,187 (mẫu vải V1) và 0,086 (mẫu vải V2) nhưng độ chênh lệnh này không lớn, vẫn đảm bảo vải được là phẳng theo yêu cầu. Do đó, ta chọn phương án 3 là phương án tối ưu vì nó đáp ứng được yêu cầu của việc nghiên cứu là tìm ra những phương án tối ưu nhằm giảm tối đa hiện tượng không bền màu của vải nhưng vẫn phải đảm bảo vải được là phẳng và không bị biến dạng. Vậy qua phân tích kết quả thí nghiệm của mẫu vải V1 và V2 thì phương án 3 là phương án tối ưu có thể áp dụng trong sản xuất với các thông số công nghệ là: Nhiệt độ là (T): 160oC, thời gian là (t): 20 giây, lực ép (P): 2,3 kg. ™ So sánh ảnh hưởng của các yếu tố là đến độ bền màu hai loại vải V1 và V2 Từ bảng 3 ta vẽ được biểu đồ so sánh giá trị độ sai lệch màu sau là giữa mẫu vải V1, V2. 0.63 1.27 0.58 1.14 0.73 1.00 1.27 0.85 0.62 1.02 1.21 1.01 0.61 0.42 0.42 1.34 1.10 0.54 0.00 0.20 0.40 0.60 0.80 1.00 1.20 1.40 1.60 1 2 3 4 5 6 7 8 9 mẫu vải 1 mẫu vải 2 Hình 2: Biểu đồ so sánh giá trị độ sai lệch màu trung bình sau là của mẫu vải V1 và V2 Từ biểu đồ so sánh giá trị độ sai lệch màu trung bình của mẫu vải V1 và V2 được thể hiện ở hình 2, ta nhận xét thấy: Cùng một phương án thí nghiệm thì mẫu vải V1 có giá trị độ sai lệch màu trung bình giữa mẫu gốc với mẫu sau khi là thấp hơn giá trị độ sai lệch màu trung bình giữa mẫu gốc với mẫu sau khi là mẫu vải V2. Như vậy, trong cùng điều kiện là như nhau thì mẫu vải V1 sẽ bền màu hơn mẫu vải V2 và tỉ lệ giá trị độ sai lệch màu của mẫu vải V1 và mẫu vải V2 là 9,9%. Hay nói cách khác, vải sợi pha chứa nhiều thành phần polyester hơn cotton thì sẽ bền màu hơn vải sợi pha chứa ít thành phần polyester hơn cotton. 3. KẾT LUẬN • Tiến hành nghiên cứu thực nghiệm độ bền màu của vải khi chịu tác động của các yếu tố công nghệ giặt, là với hai loại vải sợi pha có thành phần sợi khác nhau (65% PES, 35% Cotton & 40% PES, 60% Cotton). Các mẫu vải này được sản xuất trong nước, là nguyên liệu đang được sử dụng khá phổ biến tại các xí nghiệp may. • Độ bền màu của vải tại khâu giặt và là phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau. Bằng phương pháp quy hoạch thực nghiệm đã xác định được ảnh hưởng của các thông số gia công giặt, là đến độ bền màu của vải. • Ảnh hưởng của từng yếu tố công nghệ giặt, là đến độ bền màu của vải: Khi giảm các yếu tố nhiệt độ là, thời gian là, lực ép bàn là, nhiệt độ nước giặt và số lần giặt thì độ bền màu của vải tăng. • Ảnh hưởng ràng buộc giữa nhiệt độ là và thời gian là được thể hiện: khi giảm nhiệt độ hay thời gian là bị hạn chế trong phạm vi nhất định, thể hiện qua mối quan hệ khi tăng nhiệt độ là, cần giảm thời gian là và ngược lại giảm nhiệt độ là thì cần tăng thời gian là. Tạp chí Đại học Công nghiệp 39 • Ảnh hưởng ràng buộc giữa nhiệt độ nước giặt và số lần giặt đến độ bền màu của vải: khi giảm đồng thời nhiệt độ nước giặt và số lần giặt thì độ bền màu của vải sau giặt là tối ưu. • Từ những phân tích trên ta rút ra kết luận: Khi tiến hành gia công giặt, là với các sản phẩm được sản xuất từ hai loại vải trên ta nên chọn chế độ: nhiệt độ là: 160oC, thời gian là: 20 giây, lực ép: 2,3 kg; nhiệt độ nước giặt: 30oC, số lần giặt: 1 (lần) thì vải sẽ bền màu hơn nhưng vẫn đảm bảo sản phẩm được giặt sạch, là phẳng và không bị biến dạng. • Nghiên cứu so sánh mức độ bền màu khi giặt, là của hai mẫu vải (V1: 65% PES, 35% Cotton & V2: 40% PES, 60% Cotton) đã rút ra kết luận sau: Trong cùng một điều kiện thí nghiệm, mẫu vải V1 có độ bền màu cao hơn mẫu vải V2. Hay nói cách khác, vải nào có tỉ lệ thành phần cotton cao hơn sẽ có độ bền màu giặt, là thấp hơn vải có tỉ lệ thành phần cotton thấp hơn. • Nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ giặt, là hoàn tất ảnh hưởng đến độ bền màu của vải, góp phần nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố đến độ bền màu của vải trong quá trình gia công sản xuất; từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm trước khi đến tay khách hàng và làm cho sản phẩm hấp dẫn thị hiếu khách hàng hơn. Trên cơ sở nghiên cứu, các xí nghiệp có thể ứng dụng các điều kiện cho khâu giặt, là sản phẩm hoàn tất làm từ loại vải cotton và polyester, có thể dần mở rộng hướng nghiên cứu trên nhiều yếu tố ảnh hưởng đến độ bền màu của vải cho nhiều loại vải khác nhau để áp dụng rộng rãi trong các xí nghiệp may. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Cao Hữu Trượng, Hoàng Thị Lĩnh (2002), Hóa học thuốc nhuộm, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. [2] AATCC Technical manual, V. 81, 2006. [3] TCVN 4536-88 Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu – Quy định chung.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftcdhcn_32_1231.pdf