Luận lý toán học - Ngữ nghĩa của luận lý mệnh đề

Tìm một mô hình I cho công thức F. F = ((A∨B) ∧ ¬B) → A Mở rộng I để nó cũng là mô hình của G. G = ((A∧C) ∨ ¬C) → A.

pdf82 trang | Chia sẻ: nguyenlam99 | Ngày: 15/01/2019 | Lượt xem: 15 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận lý toán học - Ngữ nghĩa của luận lý mệnh đề, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ntsơn Chương 2 III. Ngữ nghĩa của luận lý mệnh đề ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Gán thực trị[*] •  Môi trường (Environments) Gán thực trị là gán giá trị T (đúng) hoặc F (sai) cho mỗi biến mệnh đề. Những nhà khoa học máy tính gọi việc gán giá trị cho các biến là một môi trường. [*] Sept. 10, 2007 Copyright © Albert R. Meyer, 2007. All rights reserved. lec 2M.17 ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Gán thực trị Thí dụ : công thức P → (Q ∨ R) Môi trường ν gán các biến P, Q, R : ν(P) = T, ν(Q)= T, ν(R) = F. Môi trường µ gán các biến P, Q, R : µ(P) = F, µ(Q)= T, µ(R) = F. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch •  Diễn dịch của một công thức là thế giới thực cùng với cách nhúng từng yếu tố của công thức vào thế giới thực đó. •  Nói cách khác diễn dịch là “gán” cho công thức một ý nghĩa của thế giới thực mà công thức được nhúng vào. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch •  Có tác giả định nghĩa diễn dịch là cách đánh giá công thức và được đặc trưng bằng hàm đánh giá. •  Một số tài liệu định nghĩa khái niệm diễn dịch của một lớp các công thức thay vì của một công thức. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch •  Diễn dịch trong LLMĐ có hữu hạn trường hợp đánh giá. •  Số trường hợp tương ứng với với số dòng của bảng thực trị. A đúng, B đúng A đúng, B sai A sai, B đúng A sai, B sai (A ∧ B) → ¬A A sai, B sai ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch •  Có thể đặc trưng diễn dịch của một CT bằng 1 hàm đánh giá ν trên các CTN có trong công thức. Thí dụ : Qui ước CT đúng có giá trị 1 và sai là 0. Công thức (P ∧ Q) → R có diễn dịch I được đặc trưng bằng hàm đánh giá ν như sau : ν(P) = 1, ν(Q) = 0, ν(R) = 1. •  Để tiện cho việc trình bày, còn sử dụng ký hiệu νF thay cho ν(F). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thực trị của một công thức •  Nếu νA = 1, νB = 0 và νC = 0 thì ν((A→B) ∧ (C ∨¬A)) là đúng hay sai ?. Nếu νA = 0, νB = 1 và νC = 0 thì ν((¬A ∨ B) → ¬C) là đúng hay sai ?. Nếu νA = 0, νB = 1, νC = 0 và νD = 1 thì ν(((A ∨ C) ∧ B) → ¬D) là đúng hay sai.  Cần phải xác định qui tắc đánh giá của các toán tử : ∨, ∧, ¬, →. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bảng thực trị •  P, Q là các công thức nguyên. •  Tất cả diễn dịch của một công thức trong LLMĐ tướng ứng với các dòng của bảng thực trị. P Q ¬P P∨Q P∧Q P→Q 1 1 0 1 1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bảng thực trị •  P → Q, tại sao đ → đ là đ, đ → s là s, s → đ là đ, s → s là đ ???. Thí dụ : P = Trời mưa, Q = Vũ mang dù. Tình trạng 1 : Trời mưa và Vũ mang dù. Tình trạng 2 : Trời mưa và Vũ không mang dù. Tình trạng 3 : Trời không mưa và Vũ mang dù. Tình trạng 4 : Trời khg mưa và Vũ khg mangdù. Nguyên tắc không vi phạm. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bảng thực trị •  Một cách định nghĩa khác, bảng thực trị là một hàm trên tập 2 phần tử đúng, sai ({đ, s}). •  Các toán tử luận lý là các hàm : ¬ : {đ, s} → {đ, s} ∧ : {đ, s} × {đ, s} → {đ, s} ∨ : {đ, s} × {đ, s} → {đ, s} → : {đ, s} × {đ, s} → {đ, s} ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thực trị của một công thức Thí dụ : Tính thực trị của công thức (X → (¬Y∨Z)) ∧ ¬X 1 0 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 Z X Y ¬Y∨Z X→(¬Y∨Z) CT 0 0 0 0 1 1 1 1 ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thủ tục số học ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thực trị của một công thức Thí dụ : tính thực trị của công thức (X → (¬Y ∨ Z)) ∧ ¬X ν((X → (¬Y ∨ Z)) ∧ ¬X) = ν(X → (¬Y ∨ Z))ν(¬X) = (1 + νX + νXν(¬Y ∨ Z))ν(¬X) = (1 + νX + νX.(ν(¬Y) + νZ + ν(¬Y)νZ))ν(¬X) = (1 + νX + νXν(¬Y) + νXνZ + νXν(¬Y)νZ)ν(¬X) = ν(¬X) + ν(¬X)νX + ν(¬X)νXν(¬Y) + ν(¬X)νXνZ + ν(¬X)νXν(¬Y)νZ = ν(¬X) + 0 + 0.ν(¬Y) + 0.νZ + 0.ν(¬Y)νZ = ν(¬X) = 1 + νX. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thủ tục số học •  Một phó sản của phương pháp số học là loại bỏ khỏi những công thức nguyên không ảnh hưởng đến việc tính thực trị. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Cây phân tích •  Đánh giá công thức nhờ cây phân tích. Thí dụ : Đánh giá công thức (X → (¬Y ∨ Z)) ∧ ¬X, với X, Y, Z lần lượt có giá trị đ, s, đ. ∧ → ¬ X ∨ ¬ Y Z X đ đ s s đ đ đ s đ ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Phân loại công thức •  I là diễn dịch của công thức X. X hằng đúng ↔ (∀I) νX = 1. X hằng sai ↔ (∀I) νX = 0. X khả đúng ↔ (∃I) νX = 1. X khả sai ↔ (∃I) νX = 0. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Phân loại công thức Nhận xét : –  Phủ định của một công thức hằng đúng là công thức hằng sai. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Công thức tương đương •  Công thức X và Y tương đương nếu đồng bộ trong việc đánh giá thực trị đối với mọi diễn dịch. Lấy diễn dịch I của X và Y. Nếu X đúng trong I thì Y cũng đúng trong I và ngược lại. Nếu X sai trong I thì Y cũng sai trong I và ngược lại. Ký hiệu X = Y. •  Hai CT tươngđương cócùng số CTN hay không? ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mô hình •  Mô hình I của công thức F là diễn dịch I của F và νF = 1 trong I. Chú ý : Diễn dịch = interpretation, valuation (tiếng Anh). Mô hình = model (tiếng Anh). Một số tài liệu dùng từ model cho khái niệm diễn dịch. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Các công thức tương đương 1.  ¬(¬F) = F 2.  F ↔ G = (F → G) ∧ (G → F) 3.  F → G = ¬F ∨ G 4.  F → G = ¬G → ¬F 5.  ¬(F ∨ G) = (¬F) ∧ (¬G) (DeMorgan) 6.  ¬(F ∧ G) = (¬F) ∨ (¬G) (DeMorgan) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng •  Tất cả các công thức sau là hằng đúng ngoại trừ công thức 1 là hằng sai. 1.  (F ∧ ¬F) hằng sai 2.  (F ∨ ¬F) 3.  F → (F ∨ G) 4.  (F ∧ G) → F 5.  ((F→ G) ∧ F) → G 6.  ((F→ G) ∧ ¬G) → ¬F ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng 7.  ((F→G) ∧ (G→H)) → (F→H) (tính truyền) 8.  ((F→G) ∧ (F→¬G)) → ¬F (phản chứng) 9.  (F→G) → ((F ∨ H)→(G ∨ H)) 10.  (F→G) → ((F ∧ H) → (G ∧ H)) 11.  ... ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng •  Chứng minh ((F→ G) ∧ F) → G hằng đúng Lấy diễn dịch I, nếu F đúng trong I, nếu G đúng trong I, CT đúng trong I, nếu G sai trong I , CT đúng trong I, nếu F sai trong I, nếu G đúng trong I , CT đúng trong I, nếu G sai trong I , CT đúng trong I, Vậy CT hằng đúng. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Lưỡng nguyên •  Lưỡng nguyên (literal) là CTN hoặc phủ định CTN. Thí dụ : A, B, C là các công thức nguyên. A, B, C, ¬A, ¬B, ¬C là các lưỡng nguyên. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch •  Diễn dịch được cho dưới dạng tập hợp các lưỡng nguyên. Thay vì viết νF1 = δ, , νFn = δ (δ = 1 hoăc δ = 0) thì viết là {signF1, , signFn}. Nếu δ là 1 thì signFi là Fi. Nếu δ là 0 thì signFi là ¬Fi. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Diễn dịch Thí dụ : F = (A → ¬B) → (B ∨ ¬C) Diễn dịch I = {A, B, C} nghĩa là νA = 1, νB = 1, νC = 1. Diễn dịch J = {A, ¬B, ¬C} nghĩa là νA = 1, νB = 0, νC = 0. Diễn dịch K = {¬A, ¬B, ¬C} nghĩa là νA = 0, νB = 0, νC = 0. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  Conjunctive normal form (CNF) có dạng : (P1∨∨Pn)1 ∧∧ (Q1∨∨Qm)p, với n, m, p ≥ 1, và Pi, Qi là các lưỡng nguyên. Thí dụ : F = (¬P ∨ R) ∧ (Q ∨ ¬S ∨ T) ∧ Q. G = P ∧ Q ∧ (¬R) H = (P ∨ R ∨ ¬S) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  Các bước chuyển về dạng CNF Thí dụ : F = (A → ¬B) → (B ∨ ¬A) = ¬(A → ¬B) ∨ (B ∨ ¬A) = ¬(¬A ∨ ¬B) ∨ (B ∨ ¬A) = (A ∧ B) ∨ (B ∨ ¬A) = (A ∨ (B ∨ ¬A)) ∧ (B ∨ (B ∨ ¬A)) = (A ∨ B ∨ ¬A) ∧ (B ∨ B ∨ ¬A) = (B ∨ ¬A) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  CNF có thể được xây dựng từ bảng thực trị. Thí dụ : F = (A ∨ B) → (A ∧ B) có CNF là F = (¬A ∨ B) ∧ (A ∨ ¬B) A B F 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 (¬A ∨ B) (A ∨ ¬B) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF Thí dụ : Công thức F có bảng thực trị : có CNF là F = (¬A ∨ ¬B ∨ C) ∧ (¬A ∨ B ∨ C) ∧ (A ∨ ¬B ∨ C) A B C 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 0 0 (¬A ∨ ¬B ∨ C) 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 F 1 0 1 0 1 0 1 1 (¬A ∨ B ∨ C) (A ∨ ¬B ∨ C) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  Nhận xét :   Mọi công thức có thể chuyển về dạng CNF.   Dạng CNF không duy nhất. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  Nhận xét :   A, B, C, ... là các CTN. Các Fi tương đương : F1 = A, F2 = A ∧ (A ∨ B), F3 = A ∧ (A ∨ B) ∧ (A ∨ C), F4 = A ∧ (A ∨ B) ∧ (A ∨ C) ∧ (A ∨ D). ...   ν(F1) = ν(F2) = ν(F3) = ν(F4). ν(F2) = νA (νA + νB + νAνB) = νA. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mệnh đề •  Mỗi khối (P1 ∨ ∨ Pn)i của CNF được gọi là 1 mệnh đề. Thí dụ : F = (¬P ∨ R) ∧ (Q ∨ ¬S ∨ T) ∧ Q F có 3 mệnh đề : (¬P ∨ R), (Q ∨ ¬S ∨ T) và mệnh đề Q. H = (P ∨ R ∨ ¬S) có 1 mệnh đề là chính nó. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mệnh đề •  Mệnh đề có 1 lưỡng nguyên được gọi là mệnh đề đơn vị. Thí dụ : F = (¬P ∨ R) ∧ (Q ∨ ¬S ∨ T) ∧ Q F có Q là mệnh đề đơn vị Q . ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mệnh đề •  Mệnh đề rỗng là mệnh đề không có lưỡng nguyên nào. •  Nhận xét : Với mọi công thức X, X ∧ hđ = X (hđ, công thức hằng đúng). X ∨ hs = X (hs, công thức hằng sai).  Mệnh đề rỗng là công thức hằng sai. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Clausal form[15] •  Dùng tập hợp để biểu diễn CNF. •  Một mệnh đề được biểu diễn thành tập hợp các lưỡng nguyên. Thí dụ : mệnh đề (Q ∨ ¬S ∨ T) được biểu diễn là {Q, ¬S, T} •  CNF được biểu diễn như tập hợp các mệnh đề. Thí dụ : F = (¬P ∨ R) ∧ (Q ∨ ¬S ∨ T) ∧ Q được biểu diễn là {{¬P, R}, {Q, ¬S, T}, {Q}} Biểu diễn này được gọi là clausal form. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn hội - DNF •  Disjunctive normal form (DNF) đối ngẫu với CNF. Thí dụ : F = (¬P ∧ R) ∨ (Q ∧ ¬S ∧ T) ∨ Q. G = (P ∧ Q ∧ (¬R)) H = P ∨ R ∨ ¬S ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bài toán SAT •  Một vấn đề quan trọng trong logic nói chung là diễn dịch nào làm cho công thức có giá trị đúng. •  Bài toán SAT (satisability problem) của luận lý mệnh đề được phát biểu một cách đơn giản theo ngôn ngữ bảng thực trị : Làm thế nào gán giá trị cho CTN trong công thức để công thức có giá trị đúng. [15] •  Nói cách khác là công thức có khả đúng hay không. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bài toán SAT •  Vì “X khả đúng ↔ ¬X không hằng đúng” nên bài toán SAT trở thành bài toán kiểm tra ¬X không hằng đúng. •  Nếu ¬X ờ dạng chuẩn giao thì ¬X hằng đúng khi các mệnh đề của CNF phài hằng đúng. •  Một mệnh đề hằng đúng khi có 2 lưỡng nguyên trái dấu. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Bài toán SAT •  Tóm lại bài toán SAT (X khả đúng) gồm các bước : 1.  Chuyển ¬X thành dạng chuẩn giao. 2.  Kiểm tra mỗi mệnh đề không chứa 2 lưỡng nguyên trái dấu : a)  Nếu có mệnh đề không chứa 2 lưỡng nguyên trái dấu thì X khả đúng. b)  Ngược lại X hằng đúng. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn giao - CNF •  CT (dạng CNF) là hằng đúng nếu tất cả mệnh đề chứa Ť hoặc có 1 cặp lưỡng nguyên đổi dấu. Ngược lại, là khả sai (falsiable). •  CT (dạng DNF) là hằng sai nếu tất cả thành phần giao chứa ⊥ hoặc có 1 cặp lưỡng nguyên đổi dấu. Ngược lại, là khả đúng (SATisfiable). Nhận xét : Biến đổi về dạng DNF (CNF) tốn kém cả về thời gian và không gian. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng NNF[*] •  Công thức ở dạng NNF(negation normal form) khi công thức không chứa toán tử → : 1.  Thay “→” dùng (X → Y) = (¬X ∨ Y). 2.  Khai triển toán tử ¬ dùng ¬¬X = X, dùng ¬(X ∨ Y) = (¬X ∧ ¬Y) dùng ¬(X ∧ Y) = (¬X ∨ ¬Y). [*] Logic and Proof - Computer Science Tripos Part IB Michaelmas Term Lawrence C Paulson - Computer Laboratory University of Cambridge lcp@cl.cam.ac.uk ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng NNF Thí dụ : F = (A → ¬B) → (B ∨ ¬A) F = ¬(A → ¬B) ∨ (B ∨ ¬A) (thay →) F = ¬(¬A ∨ ¬B) ∨ (B ∨ ¬A) (thay →) F = (A ∧ B) ∨ (B ∨ ¬A) (khai triển ¬) [*] Logic and Proof - Computer Science Tripos Part IB Michaelmas Term Lawrence C Paulson - Computer Laboratory University of Cambridge lcp@cl.cam.ac.uk ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Từ NNF đến CNF[*] •  Đẩy ∨ vào trong, dùng F ∨ (G ∧ H) = (F ∨ G) ∧ (F ∨ H) •  Đơn giản hóa : –  Xóa mệnhđề chứa 2 lưỡngnguyên trái dấu. eg : (F ∨ G ∨ ¬F) ∧ (H ∨ K) = H ∨ K. –  Xóa mệnh đề chứa mệnh đề khác. eg : (H ∨ K ∨ ¬F) ∧ (H ∨ K) = H ∨ K. –  Thay (F ∨ G) ∧ (¬F ∨ G) bằng G. [*] Logic and Proof - Computer Science Tripos Part IB Michaelmas Term Lawrence C Paulson - Computer Laboratory University of Cambridge lcp@cl.cam.ac.uk ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thuật toán CNF •  Function CNF (F) Begin case F là nguyên từ : return F F = F1 ∧ F2 : return CNF (F1) ∧ CNF (F2) F = F1 ∨ F2 : return Phb (CNF (F1), CNF (F2)) endcase End [*] Logic and Proof - Computer Science Tripos Part IB Michaelmas Term Lawrence C Paulson - Computer Laboratory University of Cambridge lcp@cl.cam.ac.uk ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thuật toán CNF •  Function PhB (F1, F2) Begin case F1 = F11∧F12 : return PhB (F11,F2) ∧ Phb (F12,F2) F2 = F21∧F22 : return PhB (F1,F21) ∧ Phb (F1,F22) otherwise (không có toán tử ∧) : return F1 ∨ F2 endcase End ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thuật toán NNF •  Function NNF (F) Begin case F là nguyên từ : return F F = ¬¬F1 : return NNF (F1) F = F1 ∧ F2 : return NNF (F1) ∧ NNF (F2) F = F1 ∨ F2 : return NNF (F1) ∨ NNF (F2) F = ¬(F1 ∧ F2) : return NNF (¬F1) ∧ NNF (¬F2) F = ¬(F1 ∨ F2) : return NNF (¬F1) ∨ NNF (¬F2) endcase End ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Thuật toán NO_ARROW •  Function NO_ARROW (F) Begin case F là nguyên từ : return F F = ¬F1 : return ¬(NO_ARROW (F1)) F = F1 ∧ F2 : return NO_ARROW (F1) ∧ NO_ARROW (F2) F = F1 ∨ F2 : return NO_ARROW (F1) ∨ NO_ARROW (F2) F = F1 →F2 :return ¬NO_ARROW(F1) ∨ NO_ARROW (F2) endcase End ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng CNF Thí dụ : F = (¬A ∧ B → A ∧ (C → B) F1 = NO_ARROW(F) = ¬(¬A ∧ B) ∨ (A ∧ (¬C ∨ B)) F2 = NNF(F1) = (A ∨ ¬B) ∨ (A ∧ (¬C ∨ B)) F3 = CNF(F2) = (A ∨ ¬B ∨ A) ∧ (A ∨ ¬B ∨ ¬C ∨ B) F3 =CNF(NNF(NO_ARROW(F))) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng CNF Thí dụ : F = (¬A ∧ B → A ∧ (C → B) CNF(NNF(NO_ARROW(F))) = (A ∨ ¬B ∨ A) ∧ (A ∨ ¬B ∨ ¬C ∨ B) Tuy nhiên, (A ∨ ¬B) cũng là một dạng CNF của F. Kết quả của CNF(NNF(NO_ARROW(F))) không chắc là tối ưu cho việc giải bài toán SAT. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause •  Mệnh đề Horn là mệnh đề chỉ có 1 lưỡng nguyên dương (positive literal). Thí dụ : (A) (A ∨ ¬B) (¬C ∨ D ∨ ¬E) •  Dạng Horn : giao của các mệnh đề Horn. Thí dụ : (A ∨ ¬B) ∧ (¬C ∨ D ∨ ¬E) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause •  Dạng Horn là giao các cấu trúc điều kiện (có hậu quả là một công thức nguyên và nguyên nhân là giao các công thức nguyên). Thí dụ : (A ∨ ¬B) ∧ (¬C ∨ D ∨ ¬E) thường được viết dưới dạng (B → A) ∧ ((C ∧ E) → D) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause •  Dạng Horn được định nghĩa bằng văn phạm Backus Naur form : F ::= ⊥ | Ť | A G ::= F | F ∧ G H ::= G → F K ::= H | H ∧ K Chú thích : ⊥ là công thức hằng sai Ť là công thức hằng đúng A là công thức nguyên ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause Thí dụ : (A → B) ∧ (A → ⊥) ∧ ((C ∧ E) → D) ((A ∧ B ∧ C ∧ E) → D) ∧ (Ť → A) Có thể loại trừ 2 dạng sau : ⊥ → A và (A ∧ B) → Ť vì luôn luôn đúng, ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause & SAT •  Function HORN (F) Begin Đánh dấu (đd) tất cả Ť có trong F. while có ((A1 ∧ ... ∧ An) → A) của F sao cho các Ai bị đd và A chưa bị đd, khi đó đd mọi A của F endwhile if ⊥ bị đd then F hằng sai else F khả đúng End ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause & SAT •  Thí dụ : HORN ((A → ⊥) ∧ (Ť → A)) Begin (A → ⊥) ∧ (Ť* → A) (Ť* → A) : (A* → ⊥) ∧ (Ť* → A*) (A* → ⊥) : (A* → ⊥*) ∧ (Ť* → A*) End ⊥ bị đánh dấu. Vậy công thức F hằng sai. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause & SAT •  Thí dụ : F = ((A → B) ∧ (Ť → A) ∧ ((A ∧ B ∧ C) → D)) HORN (F) Begin (A → B) ∧ (Ť* → A) ∧ ((A ∧ B ∧ C) → D) (A* → B) ∧ (Ť* → A*) ∧ ((A* ∧ B ∧ C) → D) (A* → B*) ∧ (Ť* → A*) ∧ ((A* ∧ B* ∧ C) → D) End vậy công thức F khả đúng. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Horn clause & SAT •  Thí dụ : HORN ((A → B) ∧ ((C ∧ E) → D) ∧ (Ť → A) ∧ ((A ∧ B ∧ C ∧ E) → D)) Begin (A → B) ∧ ((C ∧ E) → D) ∧ (Ť* → A) ∧ ((A ∧ B ∧ C ∧ E) → D) (A* → B*) ∧ ((C ∧ E) → D) ∧ (Ť* → A*) ∧ ((A* ∧ B* ∧ C ∧ E) → D) End vậy công thức khả đúng. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ quả luận lý •  Nếu mọi mô hình của F cũng là mô hình của H thì H được gọi là hệ quả luận lý của F. Ký hiệu F ╞═ H. •  F là KB, được gọi là tiền đề và H được gọi là kết luận. •  Logical Consequence = Entailment = Hệ quả luận lý (HQLL). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ quả luận lý •  Để chứng minh H là hệ quả luận lý của F : –  Liệt kê tất cả diễn dịch. –  Chọn các diễn dịch là mô hình của F. –  Kiểm tra xem các mô hình này có còn là mô hình của H hay không. F H Tập các Diễn dịch Tập các Diễn dịch Tập con thỏa thỏa Hệ quả luận lý ╞═ ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ quả luận lý Thí dụ : {A, B} ╞═ A ∨ B {A, B} ╞═ A ∧ B {A, B} ╞═ A → B {A, A ∨ B} ╞‌═ A → B {A ∨ B, A ∧ B} ╞═ A {A ∨ B, A ∧ B} ╞═ B {A ∨ B, A ∧ B} ╞═ A → B {B, A → B} ╞═ A ∨ B ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ quả luận lý •  Kiểm tra X → Y, X ╞═ Y. Không là mô hình của KB 1 0 0 1 1 1 1 1 1 ╞═ Y X X → Y Y X 0 1 1 0 0 1 0 0 Không là mô hình của KB Không là mô hình của KB ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Ký hiệu hằng đúng •  Ký hiệu công thức H là hằng đúng : ╞═ H Ký hiệu ╞═ H có nghĩa là ∅ ╞═ H. Hệ thống { F1, , Fn }╞═ H ↔ { F1, , Fn } ∪ {CTHằngđúng}╞═ H ↔ F1, ∧ ∧ , Fn ∧ CTHằngđúng ╞═ H Do đó khi { F1, , Fn } = ∅ thì CTHằngđúng╞═ H. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Công thức hằng đúng •  Nếu F ╞═ H thì công thức (F → H) hằng đúng. •  Một công thức hằng đúng : F ╞═ H ↔ ╞═ (F → H) F ╞═ H ↔ ╞═ ¬( F ∧ ¬H) ( F1, , Fn ╞═ H ) ↔ (F2, , Fn ╞═ F1 → H) ( F ╞═ H và H ╞═ K ) → (F ╞═ K) (truyền) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Ký hiệu ╞═ •  Một số tác giả ký hiệu M ╞═ F, trong đó F là một công thức và M là một mô hình của F. ntsơn Chương 2 Bài tập Chương 2 : Luận lý mệnh đề ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Lập bảng thực trị Cho các công thức sau : 1. (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P ∧ ¬Q)) 2. (P → Q) → (¬Q → ¬P) 3. (P → Q) → (Q → P) 4. P ∨ (P → Q) 5. (P ∧ (Q → P)) → P 6. P ∨ (Q → ¬P) 7. (P ∨ ¬Q) ∧ (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P → Q)) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Tương quan giữa các toán tử So sánh các công thức sau : 1. ¬(P → (¬Q)) và (P ∧ Q) 2. (¬P → Q) và (P ∨ Q) Nhận xét gì về sự liên hệ của các toán tử ? ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Tương quan giữa các toán tử Viết ra các công thức sau chỉ dùng → và ¬ : 1. (P ∨ Q) ∧ (Q → P) 2. (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P ∧ ¬Q)) 3. P ∨ (P → Q) 4. (P ∧ (Q → P)) → P 5. P ∨ (Q → ¬P) 6. (P ∨ ¬Q) ∧ (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P → Q)) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dùng thủ tục số học Tính các công thức : 1. (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P ∧ ¬Q)) 2. (P → Q) → (¬Q → ¬P) 3. (P → Q) → (Q → P) 4. P ∨ (P → Q) 5. (P ∧ (Q → P)) → P 6. P ∨ (Q → ¬P) 7. (P ∨ ¬Q) ∧ (¬P ∨ Q) ∧ (¬(P → Q)) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Sự tương đương Chứng minh sự tương đương của các công thức : 1. (P → Q) → (P ∧ Q) = (¬P → Q) ∧ (Q → P) 2. P ∧ Q ∧ (¬P ∨ ¬Q) = ¬P ∧ ¬Q ∧ (P ∨ Q) 3. (P → Q) ∧ (P → R) = (P → (Q ∧ R)) 4. P ∧ (P → (P ∧ Q)) = ¬P ∨ ¬Q ∨ (P ∧ Q) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng - Hằng sai Xác định tính hằng đúng, hằng sai của các công thức : 1. ¬(¬S) → S 2. ¬(S ∨ T) ∨ ¬T 3. (S→T)→ (¬T→ ¬S) 4. P ∨ (P → Q) 5. (P ∧ (Q → P)) → P 6. ¬P ∧ (¬(P → Q)) 7. ((A ∨ B) ∧ (¬A ∨ C)) → (B ∨ C). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mô hình Tìm một mô hình cho mỗi công thức : 1. ¬(¬S) → S 2. ¬(S ∨ T) ∨ ¬T 3. (S→T)→ (¬T→ ¬S) 4. P ∨ (P → Q) 5. (P ∧ (Q → P)) → P 6. ¬P ∧ (¬(P → Q)) 7. ((A ∨ B) ∧ (¬A ∨ C)) → (B ∨ C). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mô hình Diễn dịch nào : I1 = {S} I2 = {S, ¬T} I3 = {A, ¬B, C} I4 = {S, ¬T, A, ¬B, C, P, ¬Q} là mô hình của các công thức sau : 1. ¬(¬S) → S 2. ¬(S∨T) ∨ ¬T 3. P ∨ (P → Q) 4. (P → Q) → (¬Q → ¬P) 5. ((A ∨ B) ∧ (¬A ∨ C)) → (B ∨ C). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Dạng chuẩn CNF Chuyển thành dạng CNF 1. ¬(P → Q) 2. ¬(P ∨ ¬Q) ∧ (P ∨ Q) 3. (¬P ∧ Q) → R 4. ¬(P ∧ Q) ∧ (P ∨ Q) 5. (P → Q) → R 6. P → ((Q ∧ R) → S) 7. P ∨ (¬P ∧ Q ∧ R) 8. ¬(P → Q) ∨ (P ∨ Q) 9. (¬P ∧ Q) ∨ (P ∧ ¬Q). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng - Hằng sai Chứng minh các công thức sau đây là hằng đúng, hằng sai, hay khả đúng khả sai : 1. ¬(¬S) → S 2. ¬(S∨T) ∨¬T 3. (S→T)→(¬T→ ¬S) ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Mô hình Tìm một mô hình I cho công thức F. F = ((A∨B) ∧ ¬B) → A Mở rộng I để nó cũng là mô hình của G. G = ((A∧C) ∨ ¬C) → A. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ qủa luận lý Chứng minh ¬K là hệ quả luận lý của hệ thống {F1, F2, F3, F4} : F1 = J → P ∨ T, F2 = K ∨ Q → J, F3 = T → A, F4 = ¬P ∧ ¬A. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hệ qủa luận lý Công thức nào là hệ quả luận lý của hệ thống {A, B, A→ C } 1. A∨ B. 2. A ∧ B. 3. B → C. 4. (A ∧ B) ∨ C. ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hằng đúng Công thức nào sau đây là hằng đúng : 1. (x → x) 2. ¬(x ↔ x) 3. (((P → Q) ∧ (¬P → Q)) → Q) 4. (¬A → (B → A)) 5. ((A ∨ B) → (¬B → A)) 6. ((¬P ∧ Q) ∧ (Q → P)) 7. (((X → Y) → X) → Y). ntsơn @Nguyễn Thanh Sơn Hết slide

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdflogic_feb2010_4sv_1691.pdf
Tài liệu liên quan