Điều kiện sinh thái và dinh dưỡng cây ngô

Điều kiện sinh thái và dinh dưỡng cây ngô I. Yêu cầu điều kiện sinh thỏi I.1 Nhiệt độ (Temperature) Cây ngô có nguồn gốc nhiệt đới nên gọi là cây -a nhiệt (sinh trưởng tốt trong ĐK nhiệt độ >200C) Nhiệt độ thích hợp 25 -300C Nhiệt độ < 130C: Cây ngừng sinh trưởng Nhiệt độ > 350C: Cây sinh trưởng kém Trong điều kiện miền Bắc và miền núi phía Bắc?

pdf68 trang | Chia sẻ: tlsuongmuoi | Ngày: 11/07/2013 | Lượt xem: 1413 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Điều kiện sinh thái và dinh dưỡng cây ngô, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Chương IV ĐiÒu kiÖn sinh th¸i vµ dinh d•ìng c©y ng« I. Yêu cầu điều kiện sinh thái I.1 Nhiệt độ (Temperature)  C©y ng« cã nguån gèc nhiÖt ®íi nªn gäi lµ c©y •a nhiÖt (sinh tr•ëng tèt trong ĐK nhiÖt ®é >200C)  NhiÖt ®é thÝch hîp 25 -300C  NhiÖt ®é < 130C: C©y ngõng sinh tr•ëng  NhiÖt ®é > 350C: C©y sinh tr•ëng kÐm Trong điều kiện miền Bắc và miền núi phía Bắc? Nhiệt độ  Do con ng•êi chän t¹o nªn cã bé gièng ngô rất phong phó, cã 2 nhóm:  Ng« vïng «n ®íi: ChÞu rÐt, nÈy mÇm ®•îc ë nhiÖt ®é thÊp  Ng« vïng nhiÖt ®íi: NÈy mÇm ë nhiÖt ®é >150C vµ sinh tr•ëng, ph¸t triÓn tèt ë 20-300C (350C),  Hướng PT là chän gièng chÞu rÐt.  NhiÖt ®é cã ¶nh h•ëng ®Õn TGST cña c©y ng«.  Trong c¶ ®êi sèng vµ tõng thêi kú c©y ng« cÇn mét l•îng tÝch nhiÖt nhÊt ®Þnh, ®ñ l•îng nhiÖt đó c©y míi ST, PT bình th•êng. Tổng tích nhiệt Nhãm gièng Vĩ độ 400 450 500 550 20o ChÝn sím 2050 2100 2150 2250 2000-2200 ChÝn TB 2250 2300 2350 2400 2300-2600 ChÝn muén 2940 3000 3000 3120 2700-3000  Ph¶n øng cña c©y ng« víi nhiÖt ®é tõng thêi kú sinh tr•ëng, c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau yªu cÇu nhiÖt ®é kh¸c nhau.  Hai giai ®o¹n c©y ng« mÉm c¶m víi nhiÖt ®é nhÊt lµ: khi gieo h¹t vµ trç cê  Gieo hạt: 20-250C (tèt nhÊt lµ 25-280C)  Trỗ cờ: 22-28  NhiÖt ®é cßn ¶nh h•ëng ®Õn thêi gian qua c¸c b•íc ph©n ho¸ hoa  NhiÖt ®é  quang hợp  h« hÊp cña c©y --> ¶nh h•ëng ®Õn năng suÊt.  Khi nhiÖt ®é tăng  h« hấp tăng  Khi Quang hîp tăng mµ h« hấp cũng tăng --> NS kh«ng cao  Khi Quang hîp tăng mµ h« hÊp gi¶m --> NS cao  ë ch©u ¸ do sù chªnh lÖch nhiÖt ®é ngµy ®ªm kh«ng lín  trång ng« cho NS kh«ng cao (NhiÖt ®é ban ®ªm >200C  NS gi¶m 30%) I.2 Ánh sáng (light)  Ánh sáng ảnh hưởng tới cây trồng và cây ngô  Độ dài ngày  Và chất lượng ánh sáng (Cường độ ánh sáng, bước sóng, độ che khuất ánh sáng…) Độ dài ngày  C©y ng« cã ph¶n øng ¸nh s¸ng ngµy ng¾n tøc lµ ra hoa, kÕt h¹t trong ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng ngµy ng¾n.  Trªn thùc tÕ có 2 nhóm:  Nhãm gièng ng¾n ngµy vµ míi lai t¹o cã xu h•íng ph¶n øng víi ¸nh s¸ng trung tÝnh nh•ng l¹i rÊt mẫn c¶m víi nhiÖt ®é --> gäi lµ gièng c¶m «n. VD: Gièng Q2, TSB2, LVN10, LVN4….  Nhãm gièng dµi ngµy cã xu h•íng ph¶n øng víi ¸nh s¸ng ngµy ng¾n, xuÊt hiÖn ë mét sè gièng ng« cã xuÊt xø ë vïng nguyªn b¶n cña c©y ng«. ChÊt l•îng ¸nh s¸ng  Ng« lµ c©y quang hîp theo chu trình C4 nªn rÊt •a c•êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh.  Những tia s¸ng cã b•íc sãng dµi (s¸ng sím vµ chiÒu tèi) kìm h·m sù sinh tr•ëng cña c©y ng«.  Những tia s¸ng cã b•íc sãng ng¾n (giữa ngµy) l¹i thóc ®Èy sù sinh truëng cña c©y ng«.  Kh¶ năng sö dông ¸nh s¸ng cña c©y ng« rÊt cao,  Tèc ®é quang hîp TB cña c©y ng« ®¹t 35-39 mg CO2/dm2/h  C©y ng« «n ®íi ®¹t 21- 51 mg CO2/dm2/h  C©y ng« nhiÖt ®íi ®¹t 28-85 mg CO2/dm2/h  C©y ng« cã hiÖu suÊt tÝch luü chÊt kh« cao so víi c©y trång kh¸c (52-55 mg/m2/ngµy) (lúa:35-36)  HiÖu suÊt sö dông ¸nh s¸ng cña ng« lµ: 4.2-4.6 % (lóa lµ: 2.7-2.8 %)  Ng« trång trong ®iÒu kiÖn c•êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh, sè giờ chiÕu s¸ng trong ngµy dµi -->NS cao -->®©y còng lµ ®Æc ®iÓm h¹n chÕ cña c©y ng« ë VN.  ChÊt l•îng ¸nh s¸ng cßn ¶nh h•ëng ®Õn thêi gian qua c¸c b•íc ph©n ho¸ c¬ quan sinh s¶n --> ¶nh h•ëng ®Õn TGST c©y ng«.  Kỹ thuật trồng tăng khả năng sử dụng ánh sáng cho ngô? I.3 N•íc vµ l•îng m•a Vai trß cña n•íc ®èi víi cây trồng và c©y ng«:  N•íc cã vai trß rÊt quan träng ®èi víi qu¸ trình sinh tr•ëng, ph¸t triÓn vµ nằng suÊt ng«.  N•íc lµ mét trong những yÕu tè m«i tr•êng quyÕt ®Þnh năng suÊt ng« vña nhiÒu vïng trång ng« trªn TG  những vïng trång ng« chñ ®éng ®•îc n•íc t•íi (irrigated areas)--> NS cao, ®©y lµ vïng quyÕt ®Þnh cho s¶n l•îng ng« lín.  những vïng trång ng« phô thuéc vµo n•íc trêi ®©y lµ vïng chØ trång ng« vµo mïa m•a (rainfed areas) --> lµ vïng khã khăn, vïng cao, vÊn ®Ò t•íi n•íc gÆp nhiÒu khã khăn  VD: Hµ Giang chØ trång 2 vô ng«:  Vô 1: Gieo 20/2-20/3 (cã m•a) --> trç T5  Vô 2: Gieo sau khi thu ng« vô 1 tõ 20/7 - 5/8 --> trç T9  Giải pháp? C©y ng« rÊt cÇn nhiÒu n•íc  1 ha ng« cÇn 3000-4000 m3 n•íc/ha/vô; khoai t©y chØ cÇn 2470 m3,  ng« lµ c©y trång sö dông n•íc cã hiÖu qu¶:  1 ®¬n vÞ chÊt kh« c©y ng« cÇn 349 ®¬n vÞ n•íc, lóa cÇn 500-600đv, c©y b«ng cÇn 465®v Nhu cÇu n•íc vµ kh¶ năng chÞu h¹n:  Thời kỳ trồng ngô không thể thiếu nước  Thời kỳ cây ngô có khả năng chịu hạn  Thời kỳ cây ngô sử dụng nước nhiều nhất  Thời kỳ cây ngô mẫn cảm nhất với hạn  Biểu hiện của cây ngô nếu thiếu nước vào thời kỳ chín II. Yªu cÇu vÒ chÊt dinh d•ìng cña c©y ng«: II.1. ĐÆc ®iÓm dinh d•ìng cña c©y ng« (GT)  Nhãm nguyªn tè ®a l•îng: N, P, K, Ca, Mg, S  nguyªn tè chÝnh quyÕt ®Þnh ®Õn kh¶ n¨ng ST vµ NS cña c©y ng«.  C¸c nguyªn tè ®a l•îng quyÕt ®Þnh sù sinh tr•ëng, ph¸t triÓn cña c©yhình thµnh TBhình thµnh c¸c c¬ quan sinh s¶n cña c©y.  NÕu thiÕu 3 nguyªn tèN, P, K NS ng« sÏ bÞ gi¶m. NÕu bãn ®Çy ®ñ kÕt hîp N, P, K  sÏ cho NS cao.  Nhãm nguyªn tè vi l•îng: Fe, Mn, Mo, B, Cu, Zn  Nhãm nµy c©y hót víi sè l•îng Ýt nh•ng rÊt cÇn cho c¸c ho¹t ®éng sèng, tham gia thµnh phÇn cÊu t¹o c¸c enzim, chÊt kÝch thÝch sinh tr•ëng.  Nhãm nguyªn tè siªu vi l•îng: Si, Al, Ag, Ba  Cã mÆt trong c¸c thµnh phÇn cña enzim, c¸c chÊt cã ho¹t tÝnh sinh lý cao.  Nhãm 1: Cã ë trong ph©n bãn  Nhãm 2+3: Cã ë trong c¸c chÊt kÝch thÝch sinh tr•ëng hoÆc ph©n bãn qua l¸  ĐÓ t¹o năng suÊt cao c©y ng« lÊy ®i tõ ®Êt mét l•îng dinh d•ìng rÊt lín.  Theo viÖn Atlanta đÓ ®¹t NS 10 tÊn h¹t/ha, ng« lÊy ®i tõ ®Êt : 269 kg N, 111 kg P2O5, 229 kg K2O, 56 kg Mg...  Trong cây N, P tËp trung nhiÒu trong h¹t cßn K tËp trung nhiÒu trong th©n l¸. II.2. Vai trß cña mét sè chÊt dinh d•ìng chÝnh: Đạm (N) - N tham gia vµo c¸c axit amin, Pr, enzim, diÖp lôc, c¸c chÊt kÝch thÝch sinh tr•ëng.  C©y ng« ph¶n øng rÊt râ víi ®¹m:  ®ñ ®¹m thì l¸ xanh , c©y ST, ph¸t triÓn tèt  Ph¶n øng thõa ®¹m: kÐo dµi TGST  Ph¶n øng thiÕu ®¹m: C©y cßi cäc, l¸ vµng, NS chÊt xanh thÊp, NS h¹t gi¶m  C¸c gièng ng« kh¸c nhau cã ph¶n øng víi ®¹m kh¸c nhau:  Ng« lai: yªu cÇu l•îng ®¹m cao: 120-150 kg/ha (180 kg/ha)  Ng« TPTD: 90-120-150 N kg/ha  Ng« ®Þa ph•¬ng: Ph¶n øng yÕu, 60-90 kg N/ha  ĐÆc ®iÓm dinh d•ìng ®¹m qua tõng thêi kú:  TK1: (25 ngµy) hót 7.8 % tæng l•îng ®¹m  TK2: hót 35 % tæng l•îng ®¹m  TK3: hót 28.4 % tæng l•îng ®¹m  TK4: hót 20 % tæng l•îng ®¹m  TK5: hót 6 % tæng l•îng ®¹m  tËp trung bãn N vµo thêi kú 2 (3-5 và 7-9 l¸). Phân lân (P2O5) Vai trò:  Thµnh phÇn c¸c hîp chÊt nucleotit: (AND, ARN) vµ c¸c hîp chÊt cao năng (ATP, ADP)  Tham gia QT ph©n chia TB, t¹o míi c¸c bé phËn c¬ thÓ.  Lµm tăng søc sèng vµ phÈm chÊt h¹t (75% l•îng l©n ®ång ho¸ tËp trung vµo h¹t, gióp b¾p to, h¹t to).  Tăng kh¶ năng chèng chÞu víi ĐKNC bÊt thuËn nh• chèng rÐt, chèng h¹n, chống ngÑt rÔ...  ThiÕu l©n: L¸ ®á mµu huyÕt dô, ch¸y mÐp l¸ vµ rông, c©y mµu tÝm. Bé rÔ kÐm ph¸t triÓn, b¾p bé, b«ng cê nhá, Ýt hoa. ĐÆc ®iÓm hót l©n  TK ®Çu (50 ngµy ®Çu): yªu cÇu 30%l•îng P  T¸c dông ®èi víi ph©n ho¸ c¸c bé phËn, kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña bé rÔ, ph©n ho¸ hoa.  TK sau: C©y cần nhiÒu l©n, ®Æc biÖt lµ TK sau khi trç cê, tung phÊn vµ t¹o h¹t, yªu cÇu 65 %  TK chÝn: cÇn 5% l•îng P  L•îng bãn phï hîp: 90 kg P2O5/ha  Bón P vào lúc nào? C©y hót l©n phô thuéc vµo:  NhiÖt ®é >180C: c©y hót P tèt  NhiÖt ®é <180C: c©y hót P kÐm  NÕu nhiÖt ®é <150C: c©y hÇu nh• kh«ng hót P  Èm ®é 70-80 %: c©y hót P tèt  Èm ®é 90 %: c©y hót P kÐm II.3 Kali Vai trß cña Kali : Kali lµ nguyªn tè quan träng thø 2 sau N  CÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña keo NSC, kìm h·m sù tho¸t h¬i n•íc  Kali tăng kh¶ năng chèng chÞu sâu bÖnh vµ NC bÊt thuËn (chèng rÐt)  K xóc tiÕn qu¸ trình quang hîp, vËn chuyÓn s¶n phÈm quang hîp vÒ h¹t.  K thóc ®Èy viÖc hót c¸c chÊt dinh d•ìng kh¸c nh• N, P  Ph¶n øng khi thiÕu K: B¾p nhá, c©y dÔ ®æ, mÐp l¸ bÞ vµng, h¹t dÔ bong khái lâi. ĐÆc ®iÓm hót K:  TK1: (25 ngµy) hót 9 % l•îng Kali  TK2: 43 %  TK3: 30 %  TK4: 5 %  TK5: 15 %  Nh• vËy bãn Kali tËp trung vµo thêi kú 2, 3\  L•îng bãn: 60-100 K2O/ha, th•êng bãn 90 K2O Chương V. Kỹ thuật trồng ngô 1. Yêu cầu về đất trồng và kỹ thuật làm đất (TLTK) • Giải pháp cho các loại đất và mùa vụ khác nhau • Kỹ thuật làm ngô bầu II. Thêi vô 1. Căn cø ®Ó x¸c ®Þnh thêi vô:  Dùa vµo yªu cÇu sinh th¸i cña c©y ng«:  NhiÖt ®é: Chän vô trång cã nhiÖt ®é >200C.  ¸nh s¸ng: C©y ng« yªu cÇu c•êng ®é ¸nh s¸ng m¹nh, ®é dµi ngµy >13 h  N•íc: Trªn thùc tÕ mïa m•a trïng víi ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é cao nªn trång ng« vµo mïa m•a, nhiÖt ®é cao  cho NS cao  Dùa vµo ®Æc ®iÓm cña gièng  Gièng dµi ngµy nh•: VM1, DK888, LVN10, LVN12  Gièng trung ngµy nh•: Bioseed9670, LVN20  Gièng ng¾n ngµy nh•: TSB2, Q2, TSB49, nÕp tr¾ng Căn cø ®Ó x¸c ®Þnh thêi vô  Dùa vµo ®iÒu kiÖn khÝ hËu, thêi tiÕt cña vïng  Mçi vïng cã mét ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, khÝ hËu kh¸c nhau.  Quan ®iÓm: Sèng cïng víi khÝ hËu thêi tiÕt,  Dùa vµo c¬ cÊu lu©n canh, xen canh  3 vô: Lóa Xu©n muén Mïa símNg« ®«ng  2 vô: Trong ®ång: Ng« Xu©n (T2-T7)  Lóa mïa (T7- T11,12)  Ngoµi ®ª (®Êt b·i ven s«ng): Ng« Xu©n (T2-T6)  Ng« Thu ®«ng (T8, 9-T1) sau khi n•íc rót  Xen canh: Khoai lang (lÊy th©n l¸) + ng«  ®Ëu + Ng« (3-4 hµng ®Ëu + 1 hµng ng«) Căn cø ®Ó x¸c ®Þnh thêi vô  Dùa vµo ®Êt trång, s©u bÖnh  đÊt trång cã t¸c dông chi phèi ®Õn mïa vô ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh (møc ®é thÊp)  Dùa vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ, kü thuËt cña n«ng hé  YÕu tè nµy diÒu chØnh ë mét khÝa c¹nh phô nh•ng l¹i ¶nh h•ëng lín ®Õn NS cña mïa vô. Thêi vô 2. C¸c thêi vô chÝnh  TLTK  Vô ng« Xu©n, hÌ thu vµ ng« ®«ng 1. Vô ng« xu©n Gieo cuèi T1, ®Çu T2  thu ho¹ch T6,7  đÆc ®iÓm:  Lµ vô æn ®Þnh nhÊt vµ cho NS cao nhÊt, NhiÖt ®é TB c¶ vô >200C  NhiÖt ®é tăng dÇn ®Õn cuèi T4, ®Çu th¸ng 5, thÝch hîp cho c©y ng« ST, PT vµ trç cê  tû lÖ ®Ëu h¹t cao.  Th¸ng 5, 6: nhiÖt ®é cao (25-300C) cïng víi ¸nh s¸ng m¹nh, Ýt m©y  gióp c©y tÝch luü vµo h¹t thuËn lîi.  Trong thêi gian vµo h¹t, nhiÖt ®é kh«ng lªn qu¸ cao  h¹t chÝn thuËn lîi  lµm gièng tèt.  Lóc thu ho¹ch dÔ ph¬i, dÔ b¶o qu¶n   Vô Xu©n coi lµ vô chÝnh, th•êng lµ vô s¶n xuÊt h¹t gièng ®Ó cung cÊp cho c¸c vô sau Ngô xuân Khã khăn:  GÆp rÐt vµ h¹n ®Çu vô.  Kh¾c phôc: Lµm ®Êt vµ gieo ngay  Gieo s©u, nÐn ®Êt, tøíi sau khi ng« mäc  S©u bÖnh g©y h¹i nhiÒu: S©u ®ôc th©n, rÖp, kh« v»n, ®¹o «n. S©u bÖnh cã thÓ lµm gi¶m 30-50% NS  Kh¾c phôc: Chän gièng kh¸ng bÖnh, ph¸t hiÖn bÖnh sím ®Ó kip thêi phßng trõ  DiÖn tÝch trång ng« Xu©n cßn Ýt, kh«ng ®ñ kh¶ năng c¹nh tranh víi lóa vô Xu©n còng lµ vô lóa chÝnh, 2. Vô ng« hÌ thu: Gieo T4,5  thu ho¹ch th¸ng 9,10 ĐÆc ®iÓm:  DiÖn tÝch Ýt, chØ trång ë vïng ®Êt b·i ven s«ng, d¶i ®Êt cao. Chñ yÕu lµ vïng nói (n¬i chÞu n•íc trêi)  Lµ vô n»m trän trong mïa n•a  Lµ thêi vô phï hîp víi nhu cÇu cña c©y ng« (nhiÖt ®é cao, ¸nh s¸ng m¹nh, ®ñ n•íc)  cã thÓ trång ®•îc nh•ng gièng ng« cho NS cao. Vô ng« hÌ thu Khã khăn:  Khi gieo h¹t dÔ gÆp m•a to  h¹t dÔ bÞ chÕt, c©y con yÕu  Lóc trç cê gÆp ®iÒu kiÖn n¾ng nãng  DÔ gÆp b·o hay ®æ lµm NS gi¶m Kh¾c phôc:  Chän gièng chèng ®æ (cã bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh, l¸ gän, th©n cøng, thÊp c©y): DK888, Pioneer 3012, LVN10 (cøng c©y), LVN20 (thÊp c©y)  T¸c ®éng biÖn ph¸p KT ®Ó bé rÔ ph¸t triÓn 3.Vô ng« thu ®«ng: Gieo T8, ®Çu T9  thu ho¹ch T12, 1 ĐÆc ®iÓm:  Lµ vô ng« rÊt thÝch hîp, cã nhiÖt ®é cao, TB 25-300C, ¸nh s¸ng m¹nh, ®ñ Èm  lµ vô cã NS cao (2-2,5 t¹/sµo)  Thêi kú c©y trç cê, tung phÊn, t¹o h¹t gÆp ®iÒu kiÖn thuËn lîi h¹t cã phÈm chÊt tèt  sö dông ®Ó s¶n xuÊt gièng cho vô sau.  Trång chñ yÕu ë vïng ®Êt ven s«ng (khi n•íc rót) Vô ng« thu ®«ng ThuËn lîi  Trồng ®•îc c¸c gièng cã NS cao: VM1, DK888, LVN10, HQ2000  Ýt s©u bÖnh:  N•íc ngËp trong thêi gian tr•íc  B¾t ®Çu vµo mïa ®«ng nªn s©u bÖnh ngñ ®«ng nhiÒu  s¶n xuÊt gièng chÝnh cho vô Xu©n Nh•îc ®iÓm:  kh«ng cã ®iÒu kiÖn t•íi tiªu. 5.Vô ng« đ«ng (T9,10-T1,2)  Đ©y lµ vô ng« khã khăn nhÊt nh•ng lµ vô ng« chÝnh trong c¬ cÊu lu©n canh 3 vô:  Lóa Xu©n muén (T2-T6) Lóa mïa sím (T6-T9) Ng« §«ng (T9,10-T1,2). Vô lóa mïa sím nªn dïng gièng ng¾n ngµy nh•  Thêi vô rÊt khÈn tr•¬ng, xu h•íng trång ngµy cµng sím cµng tèt, muén nhÊt tr•íc 15/10  Vô đ«ng lµ vô tËn dông tèi ®a đk sinh th¸i, khÝ hËu cña vïng và gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò:  æn ®Þnh l•¬ng thùc, T¹o s¶n phÈm hµng ho¸, Lµm t/a gia sóc, T¹o viÖc lµm cho ng•êi n«ng d©n Ngô đông  đK sinh th¸i kh«ng phï hîp  NhiÖt ®é TB ≤ 200C  Giai ®o¹n sau kh«ng cã m•a, c•êng ®é ¸nh s¸ng yÕu, chØ b»ng 50-60% vô hÌ  Kh¾c phôc: Dïng c¸c biÖn ph¸p KT ®Ó thóc ®Èy c©y ST, PT nhanh giai ®o¹n ®Çu khi nhiÖt ®é cßn cao, ¸nh s¸ng m¹nh. Ngô đông  Thêi vô trång nghiªm ngÆt:  Tr•íc 25/9: Trång ng« lai: P11, Bioseed9670, Cargil 919, Pioneer3012, LVN4, LVN12, LVN26,...  Tõ 25/9 ®Õn 5/10: ChØ trång ng« lai ng¾n ngµy : LVN20, hoÆc c¸c gièng OPV ng¾n ngµy (Q2, TSB2)  Sau 5/10: ChØ trång gièng cùc ng¾n: NÕp, VN2, ng« rau  Bè trÝ ®Ó trç cê tr•íc 15/11, muén nhÊt tr•íc 15/12  Thêi vô khã lµm ®Êt: ®Êt ngËp n•íc.  Kh¾c phôc: Trång ng« bÇu trªn nÒn ®Êt •ít  Cuèi vô gÆp rÐt, h¹n  khi thu ho¹ch, khã ph¬i, khã b¶o qu¶n 5.Vô ®«ng xu©n: Gieo 15/11 – 15/12  thu ho¹ch T5,6 ĐÆc ®iÓm:  Lµ thêi vô dµi cã thÓ trång ®•îc gièng cã TGST dµi, NS cao vµ æn ®Þnh nh•: LVN10, VM1, DK888...  Chñ yÕu trång trªn ®Êt b·i ven s«ng, ®Êt lóa, sau ®ã lµm m¹.  Tuy ®Çu vô gÆp rÐt nh•ng sau th¸ng 2 nhiÖt ®é, ¸nh s¸ng , l•îng m•a tăng dÇn  thuËn lîi cho c©y ng« ST, PT  Ýt s©u bÖnh do ®Æc ®iÓm thêi tiÕt rÐt  GÆp rÐt, h¹n khi gieo h¹t vµ giai ®o¹n c©y con III. Gièng ng«: 1. Sö dông gièng ng« trªn TG vµ ë ViÖt nam - Ch•¬ng 1 - TLTK 2. C¸c lo¹i gièng ng« ë ViÖt nam:  Gièng ng« ®Þa ph•¬ng:  Lµ gièng ®•îc tån t¹i, trång l©u ®êi t¹i ®Þa ph•¬ng (>20 years).  10-15 % diÖn tÝch vµ cã xu h•íng gi¶m dÇn. Gièng ng« ®Þa ph•¬ng  ĐÆc ®iÓm:  ThÝch øng tèt víi ®iÒu kiÖn ®Þa ph•¬ng  PhÈm chÊt nhÊt ®Þnh vµ ®•îc ng•êi d©n sö dông nhiÒu vµ lµm l•¬ng thùc chÝnh.  NS thÊp (0,7-1,5) tÊn/ha) nh•ng æn ®Þnh  DÔ b¶o tån gièng, kh«ng mÊt tiÒn chuÈn bÞ gièng  Xu h•íng hiÖn nay: C¸c gièng nµy ngµy cµng tho¸i ho¸ dÇn vµ cÇn ph¶i tiÕn hµnh c¶i t¹o NS vµ phÈm chÊt 2. Gièng ng« thô phÊn tù do (OPV)  C¸c gièng ng« tæng hîp( Synthesic). VD: TH5A, TH5B  Lµ thÕ hÖ tiÕn triÓn cña gièng lai nhiÒu chiÒu b»ng TPTD  C¸c gièng lai hèn hîp (composite)  Lµ thÕ hÖ tiÕn triÓn cña tæ hîp c¸c nguån nguyªn liÖu •u tó cã nÒn di truyÒn kh¸c nhau.  C«ng thøc chung : F1 = A x B x C x ... F (A F lµ c¸c dßng, c¸c gièng cã nguån gen •u tó, F >4)  Sau nhiÒu chu kú c¶i t¹o sÏ t¹o ®•îc mét tËp hîp quÇn thÓ ®ång ®Òu. VD: TSB2, VM1, Q2, MSB49, ISB2... OPV  •u ®iÓm:  Cã •u thÕ lai, cho NS kh¸ cao vµ æn ®Þnh 4-6 tÊn/ha  Cã phæ DT réng (do nhiÒu nguån gen), KN thÝch øng réng, møc ®é sö dông cao  Cã thÓ sö dông h¹t gièng F1F5 víi ®k c¸ch ly tèt  Gi¸ h¹t gièng rÎ (TB tõ 2-5 kg ng« thÞt)  DÔ chän t¹o, b¶o tån  Phï hîp víi n¬i cã ®k kinh tÕ TB OPV  Nh•îc ®iÓm  NS h¹n chÕ, NS kh«ng v•ît qu¸ 6 tÊn/ha  ®é ®ång ®Òu kÐm  H¹t gièng cã chÊt l•îng kh«ng cao, sö dông nhiÒu lÇn (h¹n chÕ cho viÖc kinh doanh gièng) 3. Gièng ng« lai quy •íc (hybrid corn)  Lµ ng« lai t¹o gi÷a c¸c dßng thuÇn (a, b, c, d ...) C«ng thøc: F1 = a x b  lai ®¬n (single cross) F1 = (a x b) x c  lai ba (three way cross) F1 = (a x b) x (c x d)  lai kÐp (double cross)  ViÖc t¹o dßng thuÇn rÊt khã, ®ång thêi c¸c dßng thuÇn cã K/n kÕt hîp víi nhau còng rÊt khã. Hybrid corn  ¦u ®iÓm:  Cã •u thÕ lai cao (lîi dông hiÖu øng siªu tréi, tréi), do ®ã ®¹t NS cao (8-14 tÊn /ha)  Trong •u thÕ lai , con lai ®¬n cho NS cao h¬n lai ba vµ lai kÐp  Cã ®é ®ång ®Òu rÊt cao, thÕ c©y ®Ñp c¬ giíi ho¸ dÔ dµng  cho NS lao ®éng cao  Yªu cÇu th©m canh cao (cao h¬n so v¬i OPV)  C«ng nghÖ cao trong c¸c kh©u s¶n xuÊt, chÕ biÕn sp Hybrid corn  Nh•îc ®iÓm:  Khã t¹o gièng, ®ßi hái c«ng nghÖ s¶n xuÊt cao chØ s¶n xuÊt ®•îc ë c¸c viÖn nghiªn cøu, c¸c c«ng ty gièng  K/n thÝch øng hÑp, quy ®Þnh nghiªm ngÆt vÒ thêi vô trång, n•¬c t•íi, ph©n bãn...  Gi¸ ®¾t, chØ dïng ®•îc mét lÇn 1 kg ng« gièng lai ®¬n= 15-20 kg ng« thÞt (30-40 000 ®/kg) 1 kg ng« gièng lai ba= 10-15 kg ng« thÞt (20-25 000 ®/kg) 1 kg ng« gièng lai kÐp= 7-10 kg ng« thÞt (14 -20 000 ®/kg)  C¸c gièng ®¹i diÖn : LVN10, LVN4, P11, Bioseed, DK888 IV. MËt ®é, kho¶ng c¸ch trång 1. C¬ së khoa häc  HiÖu qu¶ cña viÖc trång ®óng mËt ®é:  C©y ng« sö dông ¸nh s¸ng tèt  C©y ng« sö dông dinh d•ìng tèt  Chăm sãc dÔ dµng  NhËn phÊn, thô phÊn dÔ dµng  tû lÖ h¹t, chÊt l•îng h¹t cao  ph¸t huy m¹nh t¸c dông cña gièng C¬ së khoa häc  NÕu trång qu¸ th•a:  Sè c©y Ýt  Cá d¹i ph¸t triÓn nhiÒu ë giai ®o¹n c©y con   C©y ST m¹nh, b¾p to do nhËn ®•îc nhiÒu ¸nh s¸nh s¸ng, dinh d•ìng ®ång thêi nhËn phÊn dÔ  NS c¸c thÓ cao nh•ng NS trªn toµn ruéng thÊp C¬ së khoa häc  NÕu trång qu¸ dÇy  Sè c©y nhiÒu  L¸ ®an chen nhau, che khuÊt nhau, h« hÊp m¹nh  ¸nh s¸ng nhËn ®•îc Ýt  Dinh d•ìng nhËn ®•îc Ýt  Cá d¹i Ýt  C©y cao  dÔ ®æ  DÔ nhiÔm s©u bÖnh  Khã nhËn phÊn, t¹o h¹t  NS b¾p gi¶m  NS chung toµn ruéng gi¶m 2. Căn cø ®Ó x¸c ®Þnh mËt ®é  Tuú thuéc vµo môc ®Ých sö dông  NÕu trång lÊy h¹t : 4.7-6.5 v¹n c©y/ha  NÕu trång ng« rau: 7-10 van c©y/ha  NÕu trång lµm thøc ¨n xanh: 7-9 v¹n c©y/ha  Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm cña gièngnh• TGST, ®Æc ®iÓm h×nh th¸i th©n l¸...  Tuú thuéc vµo thµnh phÇn dinh d•ìng cña ®Êt: ®Êt tèt  trång dÇy, ®Êt xÊutrång th•a  Tuú thuéc vµo thêi vô: NÕu vô dµi ngµytrång th•a, nÕu vô ng¾n ngµy trång dÇy h¬n. 3. MËt ®é, kho¶ng c¸ch trång cña mét sè nhãm gièng ng«  Kho¶ng c¸ch lµ kÝch th•íc trång cô thÓ cña tõng gièng ng« trªn ®ång ruéng  K/c hµng th•êng cè ®Þnh: 70 cm  K/c c©y tuú theo nhãm gièng(20-25-30 cm)  MËt ®é cô thÓ cho c¸c nhãm gièng ng« theo TGST  Nhãm gièng dµi ngµy: 5-5,5 v¹n c©y/ha (K/C:70 x 30)  Nhãm gièng trung ngµy: 5,5-6 v¹n c©y/ha (K/C:70 x 25)  Nhãm gièng ng¾n ngµy: 6-7 v¹n c©y/ha (K/C: 70 x 20) V. Kü thuËt bãn ph©n 1. Căn cø ®Ó x©y dùng chÕ ®é bãn ph©n cho ng«:  Nhu cÇu dinh d•ìng vµ ®Æc ®iÓm dinh d•ìng cña c©y ng«  C¸c gièng ng« kh¸c nhau vÒ ®Æc ®iÓm hót dinh d•ìng c¬ b¶n gièng nhau nh•ng l•îng hót kh¸c nhau l•îng bãn kh¸c nhau.  c©y ng« yªu cÇu l•îng dinh d•ìng rÊt cao nã t¹o ra l•îng sinh khèi lín. C©y ng« chÞu N tèt nh•ng ®ång thêi còng cÇn nhiÒu P, K.  L•îng ph©n bãn tiªu chuÈn ®bbb:  Ng« lai:150N + 90 K2O + 90 P2O5  Ng« OPV = 0,8 l•îng PBTC  Ng« ®Þa ph•¬ng = 0,6-0,8 l•îng PBTC  Đèi víi gièng yªu cÇu th©m canh cao = 1,1 – 1,2 PBTC X©y dùng chÕ ®é bãn ph©n cho ng«  ĐÆc ®iÓm cña ®Êt  c¸c chØ tiªu n«ng ho¸: N dÔ tiªu, P2O5, K2O...  ®Êt phï sa s«ng Hång: Cã hµm l•îng dinh d•ìng cao, c©n ®èi chØ cÇn bãn: 0,8 l•îng PBTC ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ.  ®Êt nghÌo dinh d•ìng, ®Êt b¹c mµu vïng trung du cÇn l•îng ph©n bãn : 180N + 120 K2O + 90 P2O5 (®Æc biÖt K2O do bÞ röa tr«i) X©y dùng chÕ ®é bãn ph©n cho ng«  Căn cø vµo ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, mïa vô:  Thêi gian chiÕm ®Êt vô ®ã, nÕu vô kh« h¹n (®«ng xu©n) cÇn t¨ng ph©n chuång + l©n ®Ó c©y chèng h¹n, rÐt  Vô m•a nhiÒu cÇn tr¸nh bãn khi m•a, khi ®Êt ë trang th¸i xÊu X©y dùng chÕ ®é bãn ph©n cho ng«  Căn cø vµo ®Æc ®iÓm cña gièng  Gièng cã TGST dµi bãn h¬n 1,2 lÇn so víi gièng ng¾n ngµy  L•îng bãn cô thÓ ®èi víi tõng nhãm gièng  Căn cø vµo chÕ ®é lu©n canh, xen canh  Xem c©y trång tr•íc cã cßn ®Ó l¹i ph©n tån d• kh«ng?  Trång thuÇn: Ph©n bãn cao h¬n khi trång xen víi c©y hä ®Ëu 2. Kü thuËt bãn 1. LiÒu l•îng bãn:  L•îng ph©n bãn tiªu chuÈn cho 1 ha ë vïng đBBB (¸p dông cho nhãm ng« lai, ®iÒu kiÖn ®Êt tèt, th©m canh cao): 10 tÊn P/C + 150N+ 90 P2O5 + 90 K2O 2. Ph•¬ng ph¸p bãn:  Bãn lãt:  Toµn bé p/c vµ ph©n l©n trong ®iÒu kiÖn gieo h¹t b×nh th•êng  Bãn d¶i: Bãn ®Òu trªn ruéng, sau ®ã bõa hoÆc phay (ph•¬ng ph¸p ë VN Ýt dïng, chØ dïng khi c¬ giíi ho¸)  Bãn theo hµng, hèc: Áp dụng ở VN Kü thuËt bãn  Bãn thóc: cÇn chó ý : Lo¹i ph©n bãn, thêi kú bãn, c¸ch bãn  Lo¹i ph©n: DÔ tiªu, cã t¸c dông cung cÊp nhanh nh•: đ¹m, Kali, n•íc gi¶i, n•íc ph©n chuång, ph©n b¾c ñ...  Thêi kú bãn: Chia lµm 3 TK: 1. Ng« 3-4 l¸  T¸c dông:  Gióp c©y chuyÓn sang dinh d•ìng ®Êt tèt  T¹o ®iÒu kiÖn cho rÔ ®èt ph¸t triÓn  Gióp cho qu¸ trình ph©n ho¸ c¬ quan sinh s¶n (B2-B4), lµm tăng sè ®èt th©n vµ sè nh¸nh hoa (giÐ hoa)  C¸ch bãn: Bãn 1/3N + 1/3Kali  R¹ch hµng s©u 5 cm, c¸ch gèc5-7 cm, bãn ph©n vµ lÊp ®Êt, kÕt hîp xíi x¸o  Pha vµo n•íc t•íi tăng hiÖu qu¶ 2.Ng« 7-9 l¸  T¸c dông:  Gióp bé dÔ ®èt ph¸t triÓn nhanh.  Xóc tiÕn qu¸ trình ph¸t triÓn th©n l¸.  T¸c dông tèt ®Õn sù ph©n ho¸ c¬ quan:  C¸ch bãn: Bãn 1/3 N + 1/3 K2O  R¹ch hµng s©u 5-7cm, c¸ch gèc 7-10cm ë hai bªn hµng ng«, sau ®ã tra ®Òu ph©n xuèng råi l¾p ®Êt. KÕt hîp x¬Ý x¸o, vun cao 3. Ng« xo¾n nân(tr•íc trç 15 ngµy)  T¸c dông:  Gióp ng« hoµn chØnh bé rÔ, kÝch thÝch ra rÔ ch©n kiÒng .  T¸c dông tèt ®Õn sù ph©n ho¸ c¬ quan sinh s¶n  Th©n l¸ xanh l©u, cung c©p dd cho thêi kú chÝn  C¸ch bãn:  R¹ch hµng, c¸ch gèc 10-15 cm, s©u 7-10 cm, d¶i ®Òu ph©n, vun cao lÇn cuèi V. Các kỹ thuật khác (TLTK)  Tưới nước  Thụ phấn bổ khuyết  Rút cờ, cắt cờ và phòng trừ sâu bệnh

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfĐiều kiện sinh thái và dinh dưỡng cây ngô.pdf
Tài liệu liên quan