Chẩn đoán hình ảnh gan mật

CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH GAN MẬT I. Các kỹ thuật thI. Các kỹ thuật thăăm khám ganm khám gan 1.1. Siêu âm 1.2. Chụp cắt lớp vi tính 1.3. Chụp cộng h- ởng 1.4. Chụp mạch 1. Siêu âm: Đóng vai trò rất quan trọng trong các thăm khám hình ảnh gan. Nó là khám xét hình ảnh đ- ợc chỉ định đầu tiên đối với bệnh lý gan, đặc biệt là các tổn th- ơng khu trú. Thăm khám gan, đ- ờng mật, tuỵ, lách đ- ợc tiến hành đồng thời. Siêu âm Doppler đánh giá hình thái và tình trạng mạch máu (chiều dòng chảy, tốc độ, l- u l- ợng) của hệ thống tĩnh mạch cữa, tĩnh mạch gan và động mạch gan.

pdf109 trang | Chia sẻ: tlsuongmuoi | Ngày: 18/07/2013 | Lượt xem: 1600 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Chẩn đoán hình ảnh gan mật, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh Gan mËt ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh bÖnh lý Gan 1.1. Siªu ©m 1.2. Chôp c¾t líp vi tÝnh 1.3. Chôp céng h- ëng 1.4. Chôp m¹ch I. C¸c kü thuËt th¨m kh¸m gan §ãng vai trß rÊt quan träng trong c¸c th¨m kh¸m h×nh ¶nh gan. Nã lµ kh¸m xÐt h×nh ¶nh ®- îc chØ ®Þnh ®Çu tiªn ®èi víi bÖnh lý gan, ®Æc biÖt lµ c¸c tæn th- ¬ng khu tró. Th¨m kh¸m gan, ®- êng mËt, tuþ, l¸ch ®- îc tiÕn hµnh ®ång thêi. Siªu ©m Doppler ®¸nh gi¸ h×nh th¸i vµ t×nh tr¹ng m¹ch m¸u (chiÒu dßng ch¶y, tèc ®é, l- u l- îng) cña hÖ thèng tÜnh m¹ch c÷a, tÜnh m¹ch gan vµ ®éng m¹ch gan. 1. Siªu ©m: Ngoµi ra siªu ©m cßn cho phÐp h- íng dÉn chäc dß sinh thiÕt hoÆc ®iÒu trÞ trong mét sè bÖnh lý gan. Tuy nhiªn, siªu ©m bÞ h¹n chÕ khi bÖnh nh©n bÐo, h¬i trong c¸c quai ruét, sÑo thµnh bông, ®ång thêi ®©y lµ mét ph- ¬ng ph¸p phô thuéc nhiÒu vµo ng- êi th¨m kh¸m. Thang ®é ©m T¨ng ©m §ång ©m Gi¶m ©m Rçng ©m §en Tr¾ng §Æc ®iÓm h×nh ¶nh SA dùa vµo cÊu tróc ©m: T¨ng ©m §ång ©m Gi¶m ©m Rçng ©m §en Tr¾ng X- ¬ng, v«i sái, h¬i èng tiªu ho¸. Mì Tæ chøc (t¹ng ®Æc, c¬) M¹ch m¸u, dÞch (tói mËt, bµng quang) DÞch ®¬n thuÇn DÞch kh«ng trong (m¸u, mñ) Tæ chøc ®Æc V«i ho¸ x- ¬ng khÝ Mét vïng ®en, giíi h¹n râ vµ t¨ng ©m phÝa sau. - Rçng ©m hoµn toµn: nang gan. - Rçng ©m kh«ng hoµn toµn: nang gan cã biÕn chøng (nhiÔm trïng, ch¶y m¸u..), ¸p xe gan, khèi m¸u tô, u gan ho¹i tö, mét sè tæn th- ¬ng u d¹ng nang… 1. Rçng ©m: * Rçng ©m (kh«ng ©m): mét vïng ®en, giíi h¹n râ vµ t¨ng ©m phÝa sau. - Rçng ©m hoµn toµn: nang gan. - Rçng ©m kh«ng hoµn toµn: nang gan cã biÕn chøng (nhiÔm trïng, ch¶y m¸u..), ¸p xe gan, khèi m¸u tô, u gan ho¹i tö, mét sè tæn th- ¬ng u d¹ng nang… * Gi¶m ©m: c- êng ®é ph¶n håi ©m thÊp h¬n nhu m« gan, t¨ng ©m phÝa sau khèi. - khèi u ®Æc Ýt ©m: u b¹ch huyÕt, u gan. - tæn th- ¬ng d¹ng dÞch rÊt ®Æc: ¸p xe. C- êng ®é ph¶n håi ©m thÊp h¬n nhu m« gan, t¨ng ©m phÝa sau khèi. - khèi u ®Æc Ýt ©m: u b¹ch huyÕt, u gan. - tæn th- ¬ng d¹ng dÞch rÊt ®Æc: ¸p xe. 2. Gi¶m ©m: CÊu tróc ®Æc ph¶n håi ©m cao h¬n nhu m« gan, biÓu hiÖn s¸ng h¬n nhu m« gan l©n cËn: u m¸u, u mì, u gan ¸c tÝnh hoÆc di c¨n, v«i ho¸ nhu m«... Gan t¨ng ©m lan to¶ so s¸nh víi møc ®é ph¶n håi ©m cña nhu m« thËn: nhiÔm mì, x¬ gan. 3. T¨ng ©m: * T¨ng ©m: cÊu tróc ®Æc ph¶n håi ©m cao h¬n nhu m« gan, biÓu hiÖn s¸ng h¬n nhu m« gan l©n cËn: u m¸u, u mì, u gan ¸c tÝnh nguyªn ph¸t hoÆc di c¨n, v«i ho¸ nhu m«... Gan t¨ng ©m lan to¶ so s¸nh víi møc ®é ph¶n håi ©m cña nhu m« thËn: nhiÔm mì, x¬ gan. * T¨ng ©m: cÊu tróc ®Æc ph¶n håi ©m cao h¬n nhu m« gan, biÓu hiÖn s¸ng h¬n nhu m« gan l©n cËn: u m¸u, u mì, u gan ¸c tÝnh nguyªn ph¸t hoÆc di c¨n, v«i ho¸ nhu m«... Gan t¨ng ©m lan to¶ so s¸nh víi møc ®é ph¶n håi ©m cña nhu m« thËn: nhiÔm mì, x¬ gan. Cã cïng møc ®é ph¶n håi ©m víi nhu m« gan, nªn th- êng dÔ bá sãt trªn siªu ©m. ChÈn ®o¸n th- êng ph¶i dùa vµo dÊu hiÖu hiÖu øng khèi nh- ®Ò ®Èy c¸c m¹ch m¸u-®- êng mËt, thay ®æi bê gan... 4. §ång ©m: Gåm dÞch vµ ®Æc xen lÉn nhau, hay gÆp trong ¸p xe gan, u gan ho¹i tö, tô m¸u trong nhu m« gan. CÊu tróc kh«ng ®Òu th- ¬ng chØ nh÷ng tæn th- ¬ng ®Æc cã t¨ng vµ gi¶m ©m xen kÏ: u m¸u cã kÝch th- íc lín, u gan ¸c tÝnh... 5. Hçn hîp ©m: 2. CLVT: §Æc ®iÓm h×nh ¶nh cña CLVT dùa vµo thay ®æi tû träng (gi¶m, ®ång hoÆc t¨ng tû träng) cña c¸c vïng bÖnh lý tr- íc vµ sau khi tiªm thuèc c¶n quang, dùa vµo møc ®é vµ h×nh th¸i ngÊm thuèc ®Ó ®Þnh h- íng C§. th× ®m (5-20gi©y) th× tm (40-60gi©y) 3. CHT: MRI Nghiªn cøu gi¶i phÉu vµ cÊu tróc gan. Cho c¸c líp theo 3 chiÒu kh«ng gian vµ ph©n biÖt râ c¸c tæ chøc gan. §Æc ®iÓm h×nh ¶nh CHT dùa vµo c- êng ®é tÝn hiÖu (t¨ng, gi¶m), tr- íc vµ sau tiªm thuèc ®èi quang tõ Gadolinium. 4. Chôp m¹ch: C§ ®Ó chÈn ®o¸n: cã thÓ ®- îc chØ ®Þnh trong tr- êng hîp tr- íc mæ u gan, ghÐp gan. C§ víi môc ®Ých ®iÒu trÞ can thiÖp: U gan nguyªn ph¸t. 5. Chôp gan mËt kh«ng chuÈn bÞ: Môc ®Ých ph¸t hiÖn nh÷ng c¶n quang bÊt th- êng vïng nµy nh- h¬i trong ®- êng mËt, sái mËt c¶n quang (chñ yÕu lµ sái tói mËt) v«i ho¸ trong nhu m« gan, trong khèi u... 1. C¸c khèi lµnh tÝnh 2. C¸c khèi ¸c tÝnh 3. ¸p –xe gan 4. Tæn th- ¬ng lan táa Ii. C¸c bÖnh lý hay gÆp cña gan 1. C¸c khèi lµnh tÝnh: 1.1. Nang gan 1.2. U m¸u 1.3. Ph× ®¹i thÓ nèt khu tró 1.4. U tuyÕn gan 1.1. nang gan: Khoang cã thµnh biÓu m«, lßng chøa dÞch, kh«ng th«ng víi ®- êng mËt. Kh«ng triÖu chøng SA: - Khèi trßn rçng ©m, - Thµnh máng, giíi h¹n râ, - Lu«n cã t¨ng ©m phÝa sau. Nang ®¬n thuÇn ®iÓn h×nh siªu ©m kh¼ng ®Þnh chÈn ®o¸n. Nang kh«ng ®iÓn h×nh cÇn phèi hîp thªm CLVT vµ ®«i khi CHT. 1.2. U m¸u: - Hay gÆp ë ng- êi lín: 2-4% - Th- êng gÆp ë phô n÷ - Mét hoÆc nhiÒu æ - Kh«ng triÖu chøng Gåm c¸c khoang m¹ch ®- îc lãt bëi c¸c TB néi m«, cã dßng ch¶y chËm. ThÓ mao m¹ch vµ hang SA ®iÓn h×nh: - T¨ng ©m - §ång nhÊt - Giíi h¹n bê nÐt - T¨ng ©m phÝa sau - N»m d- íi bao hoÆc c¹nh c¸c TM gan - C (-): Tæn th- ¬ng lµ mét vïng gi¶m tû träng. U m¸u lín, vïng trung t©m cã tû träng kh¸c nhau t- ¬ng øng víi tæn th- ¬ng x¬, ch¶y m¸u hoÆc v«i ho¸. CLVT: - C (+): Tæn th- ¬ng b¾t thuèc thµnh nèt ë ngo¹i vi sau ®ã lÊp dÇn vµo trung t©m. Trªn c¸c líp c¾t muén thuèc C cã thÓ lÊp ®Çy khèi mét c¸ch ®ång ®Òu. - C (+): Tæn th- ¬ng b¾t thuèc thµnh nèt ë ngo¹i vi sau ®ã lÊp dÇn vµo trung t©m. Trªn c¸c líp c¾t muén thuèc C cã thÓ lÊp ®Çy khèi mét c¸ch ®ång ®Òu. - Gi¶m tÝn hiÖu ë T1 - T¨ng tÝn hiÖu ë T2 - NgÊm Gadolinium (CLVT). CHT: - Gi¶m tÝn hiÖu ë T1 - T¨ng tÝn hiÖu ë T2 - NgÊm Gadolinium (CLVT). §¹i thÓ: - Bê nÐt - Kh«ng cã vá - D¶i x¬ ph©n chia khèi - SÑo trung t©m - Chøa cuèng m¹ch. Vi thÓ: nhiÒu m¹ch m¸u bÊt th- êng, TB gan b×nh th- êng cã vi èng mËt. 1.3. ph× ®¹i thÓ nèt khu tró: SA: Giíi h¹n râ, cÊu tróc ©m ®Òu, th- êng ®ång ©m (ph©n biÖt b»ng dÊu hiÖu khèi). SÑo x¬ trung t©m, Doppler cã thÓ thÊy tÝn hiÖu §M. CLVT: - C (-): khèi ®ång tû träng víi nhu m« gan vµ ®ång nhÊt. - C(+): Th× §M b¾t thuèc m¹nh, ®ång nhÊt. Th× TMC trë l¹i ®ång tû träng. Cã thÓ thÊy h×nh sao ë trung t©m. - Kh«ng cã vá. - §ång tÝn hiÖu ë T1, - §ång/t¨ng tÝn hiÖu nhÑ ë T2. - Gd: khèi b¾t thuèc sím, m¹nh vµ ®ång nhÊt. CHT: - HiÕm gÆp - N÷ 15 - 40 tuæi (90%). - Dïng thuèc tr¸nh thai ®- êng uèng (90%) - Kh«ng triÖu chøng hoÆc ®au HSP - C§PB: K gan 1.4. U tuyÕn gan: - TB gan b×nh th- êng s¾p xÕp h×nh thõng-l¸ - Kh«ng cã TM trung t©m thuú vµ ®- êng mËt - Thµnh m¹ch máng - Cã vá x¬ - ch¶y m¸u, hå mËt, tho¸i hãa mì. SA: - T¨ng ©m, ®ång ©m - Kh«ng ®ång ®Òu do ch¶y m¸u, ho¹i tö CLVT: -C(-): th- êng gi¶m tû träng, cã thÓ cã vïng t¨ng tû träng do ch¶y m¸u. -C(+): b¾t thuèc rÊt thay ®æi, nh- ng kÐm h¬n u P§TN vµ cã thÓ b¾t thuèc kh«ng ®ång ®Òu. IN - Giíi h¹n râ nÐt. - T¨ng tÝn hiÖu T1 vµ T2. - NgÊm thuèc gièng CLVT. CHT: 2. C¸c khèi ¸c tÝnh: 2.1. ung th- biÓu m« tÕ bµo gan 2.2. Di c¨n Hai thÓ: - Khèi, cã vá - Th©m nhiÔm 90% trªn gan x¬ 2.1. Ung th- tÕ bµo gan: (Hepatocellular Carcinoma: HCC). < 3cm khã ph¸t hiÖn: < 3cm: Th- êng gi¶m ©m >3cm dÔ thÊy: - T¨ng ©m hoÆc hçn hîp - ViÒn gi¶m ©m xung quanh: vá (52%) - Bãng c¶n bê (26%) - T¨ng s¸ng phÝa sau (50%) - Doppler: giÇu m¹ch, phæ §M T¨ng ©m: ¢m hçn hîp: Doppler: HuyÕt khèi TMC CLVT: - C(-): th- êng lµ vïng gi¶m tû träng, cã thÓ cã v«i ho¸ trung t©m. - C(+): b¾t thuèc m¹nh, sím vµ ®µo th¶i nhanh. Vïng trung t©m khèi ®«i khi kh«ng ®Òu do ch¶y m¸u hoÆc ho¹i tö. CLVT ph¸t hiÖn c¸c u nhá vµ ®¸nh gi¸ møc ®é lan réng cña u, h¹ch bÖnh lý. CHT: Gi¶m tÝn hiÖu ë T1 vµ t¨ng tÝn hiÖu ë T2. Trªn nÒn gan x¬ th- êng t¨ng tÝn hiÖu ë T1, ®- îc viÒn quanh bëi vá x¬ gi¶m tÝn hiÖu c¶ T1 vµ T2. 2.2. di c¨n gan: - Nèt gi¶m ©m - Nèt ®ång ©m cã viÒn gi¶m ©m - Nèt t¨ng ©m kh«ng / cã viÒn gi¶m ©m - V«i hãa - Kh«ng ®Òu, d¹ng nang SA: - T¨ng ©m: èng tiªu hãa, K gan nguyªn ph¸t… - Gi¶m ©m: K vó, K phæi, Lymphoma - M¾t bß: K phæi - V«i hãa: K tuyÕn nhÇy… - D¹ng nang: ho¹i tö sarcoma, K tuyÕn buång trøng / tôy, K nhµy ®¹i trµng. - Th©m nhiÔm: K vó, K phæi, U h¾c tè CLVT: H×nh ¶nh thay ®æi phô thuéc vµo kÝch th- íc, sù ph©n bè m¹ch m¸u vµ møc ®é ho¹i tö. Khèi nghÌo m¹ch m¸u: di c¨n cña ®¹i trµng: C(-) khèi gi¶m tû träng vµ cã thÓ cã v«i ho¸ trung t©m. C(+) khèi t¨ng tû träng nhÑ kh«ng ®Òu vµ kh«ng hoµn toµn. Khèi di c¨n giµu m¹ch cña K néi tiÕt b¾t thuèc m¹nh vµ rÊt sím ngay sau khi tiªm C. Di c¨n §T Di c¨n K vó CHT: - Di c¨n ®¹i trµng: gi¶m tÝn hiÖu ë T1 vµ t¨ng tÝn hiÖu T2, ®ång thêi kÌm theo mét vïng t¨ng tÝn hiÖu quanh tæn th- ¬ng. Sau khi tiªm Gado tæn th- ¬ng b¾t thuèc sím vµ t¹m thêi. - Di c¨n cña c¸c u néi tiÕt gi¶m tÝn hiÖu râ rÖt ë T1 vµ t¨ng tÝn hiÖu m¹nh ë T2. Sau khi tiªm thuèc Gado tæn th- ¬ng b¾t thuèc sím vµ thµnh vßng. 3. ¸p-xe gan: 3.1. a-mÝp 3.2. vi khuÈn - TiÒn sö lþ:10-20% - Ruét – TMC – Gan: ph¶i, ngo¹i vi (Entamoeba histolytica): 3.1 ¸p xe gan do a-mÝp BiÕn chøng: - Vì lªn khoang ngùc - vµo æ phóc m¹c. Chäc hót C§ vµ §T SA: thay ®æi qua c¸c g® - T¨ng ©m, ranh giíi kh«ng râ u. - ¢m hçn hîp - Gi¶m ©m, cã ranh giíi râ h¬n. - Rçng ©m, ranh giíi kh¸ râ nang. C§: SA+LS. CLVT vµ CHT th- êng kh«ng cÇn thiÕt. 3.1 ¸p xe gan do vi khuÈn • Vi khuÈn Gr- (E. coli), phèi hîp VK sinh khÝ. • §- êng vµo: - §- êng mËt: viªm ®- êng mËt - TMC : Viªm RT, viªm tói thõa, K §T nhiÔm trïng - M¹ch m¸u: Viªm x- ¬ng tuû, Viªm mµng tim - KÕ cËn: viªm mñ thËn, loÐt èng tiªu ho¸ - ChÊn th- ¬ng SA: H×nh ¶nh thay ®æi theo thêi gian - Ch- a hãa mñ: gi¶m ©m, kh«ng râ thµnh - Ho¸ mñ hoµn toµn: d¹ng nang, thµnh dµy râ. Møc dÞch-dÞch, v¸ch, l¾ng cÆn KhÝ (VK sinh h¬i) SA: C§ vµ h- íng dÉn chäc hót §T. CLVT: 4. C¸c tæn th- ¬ng lan táa: 4.1. X¬ gan 4.2. Gan nhiÔm mì BÖnh gan m¹n tÝnh - x¬ hãa - nèt t¸i t¹o BiÕn ®æi cÊu tróc gan thµnh nh÷ng tæn th- ¬ng kh«ng håi phôc 4.1. x¬ gan: Nguyªn nh©n: • R- îi: 60 – 85% • Virus C: 10 – 20% • Virus B: 2 – 5% • Hemochdromatosis: < 5% • Viªm gan tù miÔn: < 5% • HiÕm gÆp: viªm x¬ ®- êng mËt, Budd-Chiari, Wilson… C¸c biÕn ®æi h×nh th¸i vµ cÊu tróc nhu m«: - BÒ mÆt gan kh«ng ®Òu - BiÕn ®æi h×nh th¸i: Teo PT IV, gan ph¶i Ph× ®¹i PT I, gan tr¸i. - C¸c nèt tho¸i ho¸ vµ dÞ s¶n BÒ mÆt kh«ng ®Òu Do : - Nèt tho¸i ho¸ - X¬ co kÐo - Teo gan ph¶i, PT IV - Ph× ®¹i thïy tr¸i, PT I Ph©n bè l¹i thÓ tÝch Teo gan ph¶i Teo PT IV (< 25mm) Ph× ®¹i gan tr¸i Ph× ®¹i PT I: - tû lÖ PT I / thuú T > 0,33 (1/3) - tû lÖ PT I / thuú T > 0,65 Nèt t¸i t¹o < 3 mm nèt nhá C¸c nèt t¸i t¹o vµ dÞ s¶n Nèt dÞ s¶n > 1 cm nèt lín X¬ gan => HCC: - Siªu ©m kiÓm tra 3-6 th¸ng / lÇn - §Þnh l- îng aFP. 4. C¸c tæn th- ¬ng lan to¶ 4.1. x¬ gan: SA: G® muén: H×nh ¶nh t¨ng ALTMC: -T¨ng khÈu kÝnh tÜnh m¹ch cöa: > 13mm, - C¸c ®- êng ®æi dßng cöa- chñ: TM rèn, TM vµnh vÞ, TM l¸ch-thËn 4. C¸c tæn th- ¬ng lan to¶ 4.2. gan nhiÔm mì: SA: NhiÔm mì gan lan to¶ lµ nhu m« t¨ng ©m (so víi thËn). Mét sè tæn th- ¬ng t¨ng ©m h¬n nhu m« gan b×nh th- êng trë thµnh gi¶m ©m h¬n trong gan nhiÔm mì 4. C¸c tæn th- ¬ng lan to¶ 4.2. gan nhiÔm mì: SA: NhiÔm mì khu tró: mét thuú hay ph©n thuú t¨ng ®Ëm ®é mét c¸ch ®ång nhÊt, cÊu tróc m¹ch kh«ng thay ®æi. 4. C¸c tæn th- ¬ng lan to¶ 4.2. gan nhiÔm mì: CLVT vïng gan nhiÔm mì gi¶m tû trong h¬n so víi vïng gan b×nh th- êng.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfChẩn đoán hình ảnh gan mật.pdf